Geçmiş ve Gelecek Arasında “Ben”: Abdullah el-Ahıskavî’nin Otobiyografisi

Abstract

18. yüzyıl Osmanlı ülkesinde aklî ve naklî ilimlerde çalışmalarıyla önemli bilginler arasında yer alan Ziyâüddîn Abdullah el-Ahıskavî (ö. 1803) ben-anlatıları literatürüne katkıları itibariyle önemli isimler arasındadır. Revâmîzu’l- a’yân fî merâmîzi’l-uhûd ve’l-ezmân adlı ansiklopedik eseriyle şöhret bulan Ahıskavî bu eserinde, terceme-i hâlini müstakil bir bölüm altında işlemiştir. Ben-anlatılarının yoğun olarak işlendiği ve icazetname-fehrese ve otobiyografi türü eserlerin muhtevasına benzer içeriklerin yer aldığı bu bölüm aynı zamanda Ahıskavî’nin otobiyografisi hüviyetindedir. Ahıskavî’nin otobiyografisi özelinde babasının kısa biyografisi, Ahıskavî’nin doğumu ve çocukluk dönemi (hicretleri, anne ve babasının vefatı, buhran dönemi, çektiği sıkıntıları), tahsil dönemi (hocaları, okuduğu eserler, aldığı icazetler, ilmi silsilesi) ve tedris dönemi, ilmî seyahatleri, evliliği, ailesi, vefatı ve eserleri tüm ayrıntılarıyla anlatılmıştır. Ahiskavî’nin otobiyografisinin Revâmîzu’l- a’yân adlı biyografik eserinde yer almasının nedeni araştırılmış; onun bu eseri ve otobiyografisinden hareketle, ilim ve düşünce geleneğinde kendisini nasıl konumlandırdığı irdelenmeye çalışılmıştır.

18. yüzyıl Osmanlı ülkesinde aklî ve naklî ilimlerde çalışmalarıyla önemli bilginler arasında yer alan Ziyâüddîn Abdullah el-Ahıskavî (ö. 1803) ben-anlatıları literatürüne katkıları itibariyle önemli isimler arasındadır. Revâmîzu’l- a’yân fî merâmîzi’l-uhûd ve’l-ezmân adlı ansiklopedik eseriyle şöhret bulan Ahıskavî bu eserinde, terceme-i hâlini müstakil bir bölüm altında işlemiştir. Ben-anlatılarının yoğun olarak işlendiği ve icazetname-fehrese ve otobiyografi türü eserlerin muhtevasına benzer içeriklerin yer aldığı bu bölüm aynı zamanda Ahıskavî’nin otobiyografisi hüviyetindedir. Ahıskavî’nin otobiyografisi özelinde babasının kısa biyografisi, Ahıskavî’nin doğumu ve çocukluk dönemi (hicretleri, anne ve babasının vefatı, buhran dönemi, çektiği sıkıntıları), tahsil dönemi (hocaları, okuduğu eserler, aldığı icazetler, ilmi silsilesi) ve tedris dönemi, ilmî seyahatleri, evliliği, ailesi, vefatı ve eserleri tüm ayrıntılarıyla anlatılmıştır. Ahiskavî’nin otobiyografisinin Revâmîzu’l- a’yân adlı biyografik eserinde yer almasının nedeni araştırılmış; onun bu eseri ve otobiyografisinden hareketle, ilim ve düşünce geleneğinde kendisini nasıl konumlandırdığı irdelenmeye çalışılmıştır.