Medikal tedaviye dirençli fonksiyonel konstipasyonu olan çocuklarda pelvik taban rehabilitasyonu ve tens uygulaması sonuçlarının karşılaştırılması

Abstract

MEDİKAL TEDAVİYE DİRENÇLİ FONKSİYONEL KONSTİPASYONU OLAN ÇOCUKLARDA PELVİK TABAN REHABİLİTASYONU VE TENS UYGULAMASI SONUÇLARININ KARŞILAŞTIRILMASI Fonksiyonel konstipasyon (FK), çocuklarda sık rastlanan ve çoğunlukla yapısal veya metabolik bir nedene dayanmayan gastrointestinal motilite bozukluğudur. FK tanılı çocuklarda tedavi seçenekleri arasında diyet düzenlemesi, davranış müdahaleleri, medikal ve cerrahi tedavi yer alır. Vakaların büyük çoğunluğu medikal tedavi ile kontrol altına alınabilse de bazı olgularda geleneksel yaklaşım yetersiz kalmakta ve bu durum, yeni tedavi alternatiflerinin araştırılmasını gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada medikal tedaviye dirençli FK'li hastalarda pelvik taban rehabilitasyonu (PTR) ve transkutanöz elektrik sinir stimülasyonu (TENS) uygulamasının kısa ve orta dönem sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu prospektif, randomize ve kontrollü çalışma, Eylül 2023-Temmuz 2024 tarihleri arasında, Roma IV kriterlerine göre FK tanısı almış ve en az üç ay süre medikal tedavi almasına rağmen semptomları devam eden, 5–18 yaş arası doğumsal anomalisi veya eşlikçi başka hastalığı bulunmayan çocuk hastalarla yürütüldü. Çalışma için değerlendirilen 58 FK tanılı hastanın 11'i çalışmaya katılmayı reddetti. Bir hasta anorektal manometri (ARM) testinde rektoanal inhibitör refleks (RAİR) negatif gelmesi üzerine çalışmadan dışlandı. Çalışmaya dahil edilen toplam 46 hasta, Türkiye Cumhuriyeti (T.C.) kimlik numaralarının son iki hanesine göre randomize edilerek dört gruba ayrıldı: medikal tedaviye ek olarak yalnızca PTR uygulanan grup (n=10), yalnızca TENS uygulanan grup (n=14), PTR ve TENS'in birlikte uygulandığı kombine tedavi grubu (n=10) ve yalnızca medikal tedavi alan kontrol grubu (n=12). PTR ve TENS tedavileri 6 hafta uygulandı. Hastalar; çalışma başlangıcında, tedavi bitiminde, tedavi sonrası 3. ve 6. aylarda Roma IV pediatrik FK tanı kriterleri, Konstipasyon Ciddiyet Ölçeği, Konstipasyon Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılarak değerlendirildi. Hastaların radyolojik takibi ayakta direkt batın grafilerinde (ADBG) Leech skorlaması ile yapıldı. Elde edilen veriler SPSS 27.0 programı kullanılarak ANOVA, Tukey, Kruskal-Wallis, Mann-Whitney U, Wilcoxon ve Fisher testleri ile analiz edildi; p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Hastaların yaş ortalaması 10,9 ± 3,3 (5,3-17,5) yıl olup, %56,5'i kız (n=26), %43,5'i erkekti (n=20). Tedavi öncesinde tüm gruplar arasında Roma IV kriterlerini karşılayan pozitif bulgu sayısı, Kabızlık Ciddiyet Ölçeği ve Kabızlık Yaşam Kalitesi Ölçeği puanları açısından anlamlı fark yoktu (p>0,05). PTR grubunda Leech skorları medikal tedavi grubuna kıyasla anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,05). PTR grubunda Roma IV kriterlerini karşılayan bulgu sayısı tedavi bitiminde ve 6. ayda anlamlı şekilde azaldı (p<0,05), ancak Kabızlık Ciddiyet Ölçeği puanlarında ve Leech skorlarında 6. ayda anlamlı değişim saptanmadı (p>0,05). Kabızlık Yaşam Kalitesi Ölçeği puanları tedavi bitiminde ve 3. ayda azaldı (p<0,05). TENS grubunda tüm izlem dönemlerinde Roma IV kriteri bulgu sayısı ve Kabızlık Yaşam Kalitesi ölçeği puanları anlamlı düzeyde azalırken (p<0,05), Kabızlık Ciddiyet Ölçeği puanları ve Leech skorlarında değişiklik gözlenmedi. PTR+TENS grubunda Roma IV bulgu sayısı ve Kabızlık Ciddiyet Ölçeği puanları, tedavi bitiminde ve tedavi sonrası 3. ve 6. ayda anlamlı oranda azaldı (p<0,05). Yaşam kalitesi ölçeği puanları tedavi bitiminde ve tedavi sonrası 6. ayda anlamlı düşüş gösterdi (p<0,05), ancak 3. ayda anlamlı fark izlenmedi (p>0,05). Leech skorları zaman içinde değişmezken, 6. ayda yalnızca medikal tedavi alan kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksekti (p<0,05). Kontrol grubunda yalnız bulgu sayısında azalma gözlendi (p<0,05); diğer parametrelerde anlamlı değişiklik saptanmadı. Altı ay takip süresi sonrası çalışma sonlandırıldı. Bu çalışma, PTR ve TENS uygulamalarının medikal tedaviye dirençli FK'li çocuklarda semptomatik iyileşme sağladığını ve yaşam kalitesini artırdığını ortaya koymaktadır. Kombine tedavi yaklaşımı, bu etkilerin yanı sıra, kabızlık ciddiyetinde azalma ve uzun süreli etki ile tekli rejime üstündür. Radyolojik düzelmenin klinik iyileşme ile paralellik göstermemesi tedavi başarısını değerlendirirken subjektif klinik parametrelerin dikkate alınmasının önemini vurgulamaktadır. PTR ve/veya TENS, uygun hasta grubunda kısa ve orta dönemde güvenli ve etkili alternatif tedavi seçeneği olarak değerlendirilebilir. Anahtar Kelimeler: Fonksiyonel konstipasyon, çocuk, transkutanöz elektrik sinir stimülasyonu, TENS, nöromodülasyon, pelvik taban rehabilitasyonu

COMPARISON OF PELVIC FLOOR REHABILITATION AND TENS THERAPY IN CHILDREN WITH REFRACTORY FUNCTIONAL CONSTIPATION Functional constipation (FC) is a common gastrointestinal motility disorder in children, often without an underlying structural or metabolic cause. Treatment options for children diagnosed with FC include dietary modification, behavioral interventions, medical therapy, and in some cases, surgical interventions. Although most cases can be managed with medical treatment, a subset of patients remain refractory to conventional approaches, necessitating exploration of alternative therapeutic modalities. This study aimed to evaluate the short- and mid-term outcomes of pelvic floor rehabilitation (PFR) and transcutaneous electrical nerve stimulation (TENS) in children with refractory FC. This prospective, randomized and controlled study was conducted between September 2023 and July 2024 with children aged 5-18 years without congenital anomalies or comorbidities, diagnosed with FC according to the Rome IV criteria, and who had persistent symptoms despite at least three months of medical treatment. Of the 58 patients diagnosed with FC evaluated for the study, 11 declined to participate. One patient was excluded from the study due to a negative rectoanal inhibitory reflex (RAIR) result on anorectal manometry (ARM). The remaining 46 patients included in the study were randomized into four groups based on the last two digits of their Turkish Republic (T.R.) identification numbers. A total of 46 patients received standard medical therapy and were randomized into four groups: PFR group (n=10), TENS group (n=14), combined PFR+TENS group (n=10), and a control group receiving only medical treatment (n=12). PTR and TENS therapies were administered for a duration of 6 weeks. Evaluations were performed at baseline, at the end of the 6th week of treatment, and at the 3rd and 6th months using the Rome IV criteria, Constipation Severity Scale, Constipation-Related Quality of Life Scale, and Leech score. The obtained data were analyzed using the SPSS version 27.0 software with ANOVA, Tukey, Kruskal-Wallis, Mann-Whitney U, Wilcoxon, and Fisher's exact tests; a p-value of <0.05 was considered statistically significant. The mean age of participants was 10,9 ± 3.3 years (range: 5,3-17,5), with 56.5% female (n=26) and 43.5% male (n=20). No significant differences were observed between the groups at baseline in terms of positive symptom counts, constipation severity and quality of life scale scores (p>0.05), except for a significantly higher Leech scores in the PFR group compared to the control group (p<0.05). In the PFR group, symptom counts significantly decreased at post-treatment and 6-month evaluations (p<0.05), while constipation severity scala scores and Leech scores showed no significant change over time (p>0.05). Quality of life scala scores improved significantly at post-treatment and 3-month evaluations (p<0.05). In the TENS group, both symptom counts and quality of life scala scores significantly improved across all follow-ups (p<0.05), whereas no significant changes were observed in constipation severity scores or Leech scores. In the combined PFR+TENS group, symptom counts and constipation severity scala scores decreased significantly at all time points (p<0.05), and quality of life scala scores significantly improved at post-treatment and 6-month follow-ups (p<0.05), though not at 3 months (p>0.05). Leech scores did not significantly change over time, but were significantly higher than in the control group at the 6-month point (p<0.05). In the control group, only symptom count improved significantly (p<0.05), with no significant changes in other parameters (p>0.05). The study was concluded after a 6-month follow-up period. PFR and TENS both reduce symptoms and improve quality of life in children with FC unresponsive to medical treatment. Combined therapy is superior to monotherapy because it improves related symptoms, reduces constipation severity, and provides a long-lasting therapeutic effect. The discordance between radiological findings and clinical recovery indicates that subjective clinical parameters are more important in the evaluation. Both PFR and TENS can be regarded as safe and effective alternative treatment options for selected patients. Keywords: Functional constipation, children, transcutaneous electrical nerve stimulation, TENS, neuromodulation, pelvic floor rehabilitation