ETİK VE HUKUKİ BOYUTUYLA TASARIM BEBEK

Abstract

Tasarım bebek, genlerinin belli bazı özellikleri taşıması ebeveynleri ve/veya doktorlar tarafından seçilmiş olan bebek olarak tanımlanabilmektedir. Tasarım bebekler, hastalıkların tedavi edilmesi ve önlenmesi gibi konularda avantajlar sağlayabilmektedir. Diğer taraftan ise genetik müdahalelerin sınırının nerede sonlanacağının belirsiz olması ve bunun da “seçkin ırk” yaratma sevdası ile öjenizme kapı aralaması, bebeklerin sağlık kaygısı olmaksızın salt fiziksel ve bilişsel özelliklerinin belirlenmesine fırsat vermesi, özellikle kız çocuklarının hor görüldüğü ülkelerde cinsiyetçi bakışla kız bebeklerin doğmasına fırsat tanınmaması, tasarım bebeklerin bir çeşit yedek parça gibi kullanılması ve hatta sırf bu amaçla üretilmesi gibi bazı riskleri mevcuttur. Genetik müdahalelerin hastalıkların tedavi edilmesi ve önlenmesi amacıyla uygulanmasının, salt geliştirme amaçlı müdahalelerin ve daha seçkin bir nesil yaratmaya yönelik müdahalelere izin verilmemesinin uygun olacağı görüşü taşınmaktadır. Olası kötüye kullanımları engellemek adına tasarım bebeklerle ilgili olarak gen üzerinde yapılacak değişikliklerin sıkı devlet kontrolü altındaki özel ruhsatlı kurumlarca yapılmasının ve bu kurumların bu konudaki yükümlülükleri ve yasakları ihlal etmesi durumunda da kurum yöneticileri için cezai sorumluk getirilmesinin uygun olabileceği düşünülmektedir.