WITTGENSTEINCI DİN DİLİ ANALİZİNE D. Z. PHILLIPS’İN ONTOLOJİK TAHLİLİ

Abstract

Wittgenstein’ın son dönemlerine doğru geliştirmiş olduğu dil oyunları teorisi, daha sonraki yıllarda D. Z. Phillips tarafından özelde dini mevzuların felsefi analizinde kullanılmıştır. Bu durum, dine yönelik işlevselci analizin doğmasına sebep olmuştur. Wittgenstein’ın ilk döneminden sonra bazı fikirlerini değiştirerek ileri sürdüğü dil oyunları teorisi, Phillips’in işlevsel din dili yaklaşımını ortaya koyabilmesinin imkânını barındırır. Buna göre din dilinin geniş topluluklar ve kültürler üzerinde tayin edici bir rolü bulunmaktadır. Bu işlevsel rol, din dilinin anlamlı olduğunun kanıtıdır. Dolayısıyla dine yönelik gerek ontolojik iddialar gerekse epistemolojik iddialar, mevcut dil oyunu içerisinde bir anlama sahiptir. Bu açıdan herhangi bir dini önermenin evrensel bir doğruluğa sahip olup olmadığını ya da dil oyununa aşkın ontolojik bir geçerliliğinin bulunup bulunmadığını sormak anlamsızdır. Dini iddiaların doğruluğu ve gerçekliği, metafiziksel analizle değil din dili oyununu paylaşan dindarların pratiklerinin analiz edilmesiyle ortaya çıkartılabilir. Bu itibarla kültür, burada belirleyicidir. Dolayısıyla dini inançların felsefi izahı, dindarların Tanrı düşüncesinin, dua ve ibadet pratiklerinin ve dini inançlarının işlevsel analiziyle mümkündür.