Şeffaflık İlkesinin Rus Yönetim Kültürü Bağlamında Değerlendirilmesi: Gorbaçov Dönemi

Abstract

Tarihsel bir miras olarak yüzyıllar boyunca aktarılan yönetim kültürü, dönemin getirdiği şartlara öz değerlerinden taviz vermeden ayak uydurma eğilimindedir. Bu yüzdendir ki farklı kültürlere ait değerler, mevcut yönetim kültürüne adapte edilmeden doğrudan aktarılmaya çalışıldığında idari sistemde sıkıntılara yol açabilmektedir. Bu kapsamda çalışmanın amacı Rus yönetim kültürünün batı kökenli şeffaflık uygulamalarına nasıl bir etkide bulunduğunu ortaya koymaktır. Bu amaçla çalışmada büyük bir sistemin çöküşüne şahitlik edilen Gorbaçov döneminde uygulanan batı kökenli şeffaflığın yönetsel alanda oluşturduğu infiale dikkat çekilmeye çalışılmıştır. Sistemsel durgunluğun ortadan kaldırılmasına yönelik başlatılan yeniden yapılanma sürecinde uygulanan şeffaflık ilkesi aslında beklenenin aksine bir tablo ortaya çıkarmıştır. Gorbaçov’un gizlilik, dışa kapalılık, katı hiyerarşik yapı ve merkeziyetçilik ilkelerinden beslenen Asya despotik geleneğinin baskın olduğu Rus yönetim kültürü ile Batı menşeili bir değer olan şeffaflık uygulamalarını harmanlama çabasının başarısızlıkla ve hatta devletin çöküşüyle sonuçlandığı görülmüştür. Bu bağlamda iktidarın gücü elinde tutma eğilimine dayalı köklü Rus geleneğindeki hâkim devlet anlayışı sistemin çöküşü pahasına da olsa yeni paradigmalara kapalılığını istikrarlı bir şekilde ortaya koymuştur.