Kadir Has Üniversitesi | Hukuk Fakültesi Dergisi | Haziran 2023 | Cilt: 11 - Sayı: 1Hükümetlere Karşı Açılan Hak Temelli İklim Davalarında Ulusal Mahkemelerin Tutumları

Abstract

İnsan kaynaklı faaliyetler nedeniyle gerçekleştiği bilimsel verilerle ortaya konulmuş olan iklim değişikliği- nin doğaya ve insan yaşamına olan yıkıcı etkileriyle mücadelede özellikle Paris İklim Anlaşması’ndan sonra ulusal mahkemelerin rolünün arttığı gözlemlenmektedir. İnsan hakları öğretisi devletin iklim değişikliğiyle mücadele yükümlülüğünü yerine getirmesi için kabul etmesi ve uygulaması gereken iklim politika ve ey- lemlerinde stratejik bir araç olarak kullanılmaktadır. Ulusal mahkemeler önündeki iklim davalarında hak temelli yaklaşım uygulanarak hükümetin ve ilgili idari kurumların iklim uyum ve mücadele politikalarını benimsemesi ve bunları kararlı bir biçimde uygulamasını sağlayan başarılı neticeler elde edilmiştir. Hak temelli iklim davalarında başvurucuların iddialarını oldukça karmaşık ve çok yönlü argümanlarla destekle- meleri gerekmektedir. Bu argümanlar arasında öncelikli olarak devletin iklim değişikliğiyle mücadele etme yönündeki hukuki yükümlülüğünün temellendirilmesi yer almaktadır. Hükümetin anılan hukuki yükümlülü- ğünü yerine getirmedeki kusuru ile başvurucuların temel haklarını koruma yükümlülüğünün ihlal edildiği sonucuna varılmaktadır. Bu çalışmada karşılaştırmalı yargı kararları arasından seçilen örneklerle devletin iklim değişikliğiyle mücadele etme yönündeki hukuki yükümlülüğünün temellendirilmesi, talep edilen ik- lim eylem yaptırımına karar verilmesi ve bunun kuvvetler ayrılığı ilkesi açısından yarattığı tartışmalar, davacı olabilme şartının ve nedensellik bağının kurulması gibi meseleler bakımından sonraki başvurular için esin kaynağı oluşturabilecek yenilikçi tutumlara yer verilecektir.