ÇİN-ABD MAKROEKONOMİK ŞOKLARI VE TÜRKİYE: GLOBAL VAR ANALİZİ

Abstract

Ticaret, finans ve faktör piyasaları açısından küresel ekonomideki yüksek entegrasyon düzeyi, bir ülkedeki ekonomik sorunların diğer ülkelere aktarılmasına yol açabilmektedir. Dünya’nın en büyük iki ekonomisi olan ABD ve Çin’deki ekonomik bozulmalar veya politika farklılaşmaları (şoklar) diğer ülkeleri ekonomik ve finansal olarak etkileyebilmektedir. Bu çalışmada, ekonomik ve finansal göstergeler açısından küresel ölçekte referans kabul edilen ABD ve Çin’de enflasyon, faiz oranları, çıktı açığı ve politika belirsizliği değişkenlerine gelen pozitif şokların Türkiye ekonomisini nasıl etkilediği global VAR yöntemi kullanılarak 1980:Ç1-2022:Ç4 dönemi için incelenmektedir. Ayrıca küresel politika belirsizliği ve küresel reel döviz kurundaki artışların Türkiye’ye etkisi de incelemeye dahil edilmektedir. Elde edilen analiz sonuçlarına göre, Türkiye’deki etkiler enflasyon, faiz oranı, çıktı açığı, döviz kuru, reel GSYH ve politika belirsizliği göstergeleri üzerinden izlenmektedir. Sonuçlar, Çin’deki şokların ticaret kanalı üzerinden Türkiye ekonomisine aktarıldığını göstermektedir. Ayrıca, reel üretim kanalı üzerinden Çin’in Türkiye üzerindeki etkisi ABD'ye kıyasla daha güçlüdür. Bu ülkelerdeki faiz artışlarının neden olacağı finansal sıkılaşmanın ise Türkiye ekonomisi üzerinde bir etkiye yol açmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. ABD’deki finansal sıkılaşmanın Türkiye’de bir etkisi bulunmasa bile; çıktı açığı şoklarının Türkiye’de finansal sıkılaşma etkisi doğurduğu görülmektedir.