‘Öz.ne’nin kıyâmı: ‘Ben’, ‘Biz’ ve ‘Kendilik’ hakkında nazarî bir çözümleme

Abstract

Bu çalışmada ‘ben-anlatıları’ kavramı hem nazarî bir çözümlemeye tabi tutulmuş hem de tarihî süreçte tedris edilen ve zihniyeti şekillendiren eserlerle irtibatı kurulmuştur. Nazarî çözümlemede ‘ben’ kavramının ontolojik tabakaları tespit edilmiş; aralarındaki nedensel ilişkiler kurulmuş; her bir tabakanın özellikleri müzakere edilmiştir. Farklı içeriklere sahip tabakaların aralarındaki ilişkiler ve kendilerini temsil etme tarzları üzerinde durulmuştur. Söz konu çözümlemenin İslâm temeddünündeki kelâmî, meşşâî, işrâkî ve ekberî geleneklerle -varsa- irtibatları gösterilmiş; özellikle söz konusu geleneklerin taşındığı eserlerden doğrudan alıntılarla konu daha muhkem kılınmıştır. Nihayet, ‘ben-anlatıları’na ilişkin metinlerin incelenirken, ‘ben’in hangi tabakasının iş başında olduğu, özellikle nasıl temsil edildiği, âşikâr kılınan yanında örtülen tarafın da göz önünde bulundurulması gerektiği vurgulanmıştır.