Pozitif psikoloji temelli sinematerapi psikoeğitim programının ergenlerin umut ve iyimserlik düzeylerine etkisi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, pozitif psikoloji temelli sinematerapi psikoeğitim programının ergenlerin umut ve iyimserlik düzeylerine etkisini incelemektir. Araştırma, ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma grubunu, 6. ve 7. sınıfa devam eden toplam 24 öğrenci oluşturmaktadır. Katılımcılar 12 kişilik deney ve 12 kişilik kontrol grubu olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Deney grubundaki öğrencilere, pozitif psikoloji ilkeleri ve sinematerapi yaklaşımı temel alınarak geliştirilen 8 oturumluk bir program uygulaması yapılmış; kontrol grubuna müdahalede bulunulmamıştır. Araştırmanın verileri Çocuklarda Umut Ölçeği (ÇUÖ) ile İyimserlik Ölçeği (İÖ) kullanılarak toplanmıştır. Örneklem sayısının sınırlı olması ve verilerin dağılım özellikleri nedeniyle analizlerde non-parametrik testler tercih edilmiştir. Gruplar arasındaki karşılaştırmalarda Mann–Whitney U, grup içindeki değişimlerde ise Wilcoxon İşaretli Sıralar testi tercih edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, umut (U = 62.50; p > .05) ve iyimserlik (U = 59.50; p > .05) değişkenlerinin ön test puanlarında gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ancak son test sonuçları, umut (U = 12.00; p < .01) ve iyimserlik (U = 8.50; p < .01) değişkenlerinde deney grubundaki öğrencilerde anlamlı düzeyde bir artış gerçekleştiğini göstermiştir. Grup içi analizlerde, deney grubundaki öğrencilerin umut (Z = -2.76; p < .01) ve iyimserlik (Z = -2.84; p < .01) düzeylerinde anlamlı düzeyde artış olduğunu göstermektedir. Kontrol grubunun ön test ve son test puanları arasında ise umut (Z = -.53; p > .05) ve iyimserlik (Z = -.94; p > .05) değişkenlerinde anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Hesaplanan etki büyüklüğü değerleri umut değişkeni için r = .80, iyimserlik değişkeni için r = .85 olarak bulunmuştur. Bu değerler sırasıyla büyük ve çok büyük etki düzeylerine işaret etmektedir. Elde edilen bulgular, pozitif psikoloji temelli sinematerapi psikoeğitim programının ergenlerin psikolojik sağlamlık kaynakları olan umut ve iyimserlik düzeylerini artırmada etkili ve uygulanabilir bir müdahale yöntemi olduğunu göstermektedir. Bulgular, Snyder'ın Umut Kuramı ve Seligman'ın Öğrenilmiş İyimserlik Modeli çerçevesinde, ilgili ulusal ve uluslararası literatür doğrultusunda tartışılmıştır.

This research aimed to explore how a psychoeducational program, based on positive psychology and supported by cinematherapy, influences adolescents' levels of hope and optimism. The study followed a quasi-experimental structure, incorporating pretest–posttest assessments across both experimental and control conditions. Participants consisted of 24 middle school students from 6th and 7th grades. The students were evenly divided, with 12 allocated to the intervention group and 12 to the comparison group. The intervention group took part in an eight-session program designed in line with positive psychology principles and cinematherapy practices, while the control group did not receive any treatment. For data collection, the Children's Hope Scale (CHS) and the Optimism Scale (OS) were utilized. Given the nature of the dataset and its distribution, non-parametric statistical analyses were applied. Specifically, Mann–Whitney U tests were employed to evaluate differences between groups, and Wilcoxon Signed-Rank tests were used for within-group analyses. The findings showed no significant differences between the groups on the pretest scores of hope (U = 62.50; p > .05) and optimism (U = 59.50; p > .05). Nevertheless, posttest analyses indicated statistically significant improvements favoring the experimental group in both hope (U = 12.00; p < .01) and optimism (U = 8.50; p < .01). Within-group evaluations confirmed these results, revealing increases in the experimental group's hope (Z = –2.76; p < .01) and optimism (Z = –2.84; p < .01). In contrast, no meaningful changes were detected in the control group between pretest and posttest scores for hope (Z = –.53; p > .05) or optimism (Z = –.94; p > .05). Effect size calculations yielded r = .80 for hope and r = .85 for optimism, pointing to large and very large effects, respectively. These findings indicate that the positive psychology-based cinematherapy psychoeducation program is an effective and applicable intervention for increasing adolescents' psychological resilience resources, such as hope and optimism. The findings are discussed in light of Snyder's Hope Theory and Seligman's Learned Optimism Model, as well as the relevant national and international literature.