Gebeliğin intrahepatik kolestazında aspartat aminotransferaz /platelet oranının (APRİ skorlaması) prognostik açıdan değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışma, gebeliğin intrahepatik kolestazı (GİK) tanısı alan gebelerde rutin laboratuvar parametrelerinden hesaplanan AST/Platelet Oranı İndeksi'nin (APRI) tanısal ve prognostik değerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada GİK'li olgular ile sağlıklı gebeler klinik, obstetrik ve laboratuvar verileri açısından karşılaştırılmış; APRI'nin hastalığı ayırt etme gücü ile hastalık şiddetini öngörmedeki etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde Ocak 2018–Ocak 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırma grubunu, tanı kriterlerini karşılayan ve gebeliğin intrahepatik kolestazı (GİK) tanısı konulan 105 gebe oluşturmuştur. Kontrol grubuna ise herhangi bir kronik hastalığı bulunmayan ve demografik özellikler açısından benzerlik gösteren 112 sağlıklı gebe dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilme kriterleri arasında 18–45 yaş arasında olmak, doğumun çalışmanın yürütüldüğü merkezde gerçekleşmiş olması, klinik ve laboratuvar bulgularla gebeliğin intrahepatik kolestazı tanısının doğrulanması ve ek bir kronik hastalığın bulunmaması yer almakta olup, bu koşulları sağlayan olgular çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmadan dışlanma kriterleri ise preeklampsi, HELLP sendromu veya Hepatit C tanısının bulunması; açlık safra asidi (ASA) düzeyinin 10 µmol/L'nin altında olması; koagülopati ya da hemoliz varlığı; akut hepatit veya ilaca bağlı karaciğer hasarı öyküsü; trombositopeni (<150.000/µL) saptanması; başka bir karaciğer hastalığının eşlik etmesi ve daha önce karaciğer nakli öyküsünün bulunması olarak belirlenmiş, bu özellikleri taşıyan olgular çalışmaya dahil edilmemiştir. Tüm olgularda boy ve kilo ölçümleri kaydedilerek vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplanmıştır. Gebeliğin intrahepatik kolestazı tanısı alan hastalara ait tıbbi kayıtlar retrospektif olarak incelenmiş; rutin laboratuvar test sonuçları değerlendirilmiştir. Hastaların özgeçmiş bilgileri, laboratuvar bulguları, doğum ağırlıkları ve APGAR skorları kaydedilmiş, ayrıca APRI skoru hesaplanarak kontrol grubu ile karşılaştırılmıştır. Elde edilen veriler istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiş ve literatürdeki mevcut bulgularla karşılaştırılarak yorumlanmıştır. Çalışmaya dahil edilen olguların demografik özellikleri değerlendirildiğinde, yaş, vücut kitle indeksi, gravida ve parite açısından gruplar arasında anlamlı fark bulunmadı. Obstetrik sonuçlara bakıldığında, kolestaz grubunda preterm doğum oranı ve yenidoğan yoğun bakım ihtiyacının kontrol grubuna kıyasla belirgin şekilde daha yüksek olduğu ve 5. dakika APGAR skorlarının daha düşük olduğu saptandı (p<0,05). Laboratuvar parametreleri incelendiğinde AST, ALT, total ve direkt bilirubin ile ALP düzeyleri kolestaz grubunda anlamlı derecede yüksek, albümin düzeyi ise düşük bulundu (p<0,001). Platelet, nötrofil, lenfosit, monosit ve NLR değerleri açısından anlamlı fark izlenmedi. APRI skoru ise kolestaz grubunda kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek saptandı (0,84 vs 0,23; p<0,001). ROC analizi sonucunda APRI, AUC=0,902 değeriyle güçlü bir tanısal performans göstermiş, 0,39 kesim değerinde %82 duyarlılık ve %89 özgüllük ile kolestaz tanısında değerli bir parametre olduğu ortaya konmuştur. ALT ve AST daha yüksek ayırt edici bulunurken, bilirubin orta düzeyde, NLR, SII ve PID ise anlamsız bulunmuştur. Safra asidi düzeyi ?40 µmol/L olan alt grupta APRI, AST ve ALT anlamlı olarak yüksek bulunmuş, ancak ROC analizinde yalnızca orta düzeyde ayırt edici oldukları saptanmıştır. Gebelikte intrahepatik kolestazın ciddiyetini ve perinatal sonuçlar üzerindeki etkisini öngörebilmek için kolay uygulanabilir, düşük maliyetli ve erişilebilir biyokimyasal belirteçlere ihtiyaç vardır. Bu nedenle literatürde safra asidi düzeyleri başta olmak üzere, karaciğer fonksiyon testleri ve farklı skorlama sistemlerinin prediktif değerini inceleyen çok sayıda araştırma yapılmıştır. Kolestaz olgularında fetal distres, preterm doğum ve intrauterin ölüm riskinin artması neonatal prognozu doğrudan etkilemektedir. Son yıllarda yapılan bazı çalışmalarda total safra asitleriyle birlikte AST, ALT ve trombosit sayısının kombine kullanımının gebelikte intrahepatik kolestazın öngörüsünde klinik fayda sağlayabileceği bildirilmiştir. Çalışmamızda elde edilen bulgular da bu alandaki literatürü destekler niteliktedir ve gebelikte intrahepatik kolestazın maternal-fetal sonuçlarını öngörmede kullanılabilecek parametrelerin araştırılması gerektiğini göstermektedir. Ancak daha kesin sonuçlar için geniş vaka serilerine, prospektif ve randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: APRİ skoru, Gebelikte intrahepatik kolestaz, Safra asidi, Karaciğer fonksiyon testleri

The objective of this research was to assess the diagnostic and prognostic significance of the Aspartate Aminotransferase to Platelet Ratio Index (APRI), derived from routine laboratory parameters, in pregnant women diagnosed with intrahepatic cholestasis of pregnancy (ICP). Clinical, obstetric, and laboratory findings of women with ICP were compared to those of healthy pregnancies, with a particular focus on the role of APRI in distinguishing ICP cases and estimating disease severity. This retrospective study was conducted at Istanbul Medeniyet University Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın City Hospital, Department of Obstetrics and Gynecology, between January 2018 and January 2025. The study group included 105 women meeting the diagnostic criteria for ICP, while 112 healthy pregnant women without comorbidities served as controls. Eligible participants were aged between 18 and 45 years, had delivered at the study center, and were diagnosed with ICP based on clinical and laboratory findings. Exclusion criteria comprised preeclampsia, HELLP syndrome, hepatitis C infection, fasting bile acid levels below 10 µmol/L, coagulation disorders or hemolysis, acute or drug-induced hepatitis, thrombocytopenia (<150,000/µL), other chronic liver diseases, or prior liver transplantation. Anthropometric data including body mass index (BMI) were recorded. Clinical histories, laboratory parameters, neonatal birth weights, and Apgar scores were reviewed, and APRI scores were calculated for each patient. Statistical analyses were performed, and results were interpreted in relation to existing evidence. No significant differences were observed between the groups regarding age, BMI, gravidity, or parity. Obstetric outcomes demonstrated that the ICP group had a higher rate of preterm birth, increased need for neonatal intensive care, and significantly lower 5th minute Apgar scores (p<0.05). Laboratory evaluation revealed that AST, ALT, total and direct bilirubin, and ALP levels were significantly elevated, whereas albumin levels were lower in the ICP group (p<0.001). Platelet count, neutrophil, lymphocyte, monocyte, and NLR values did not differ significantly. APRI scores were markedly higher in the ICP group compared with controls (0.84 (AUC=0.902) and, at a cut-off of 0.39, provided 82% sensitivity and 89% specificity. Although AST and ALT demonstrated greater predictive accuracy, bilirubin values showed moderate performance, and NLR, SII, and PID were not significant predictors. In the subgroup with bile acid concentrations ?40 µmol/L, APRI, AST, and ALT levels were significantly increased, yet only moderate diagnostic power was observed in ROC analysis. The prediction of ICP severity and its impact on perinatal outcomes requires the use of simple, inexpensive, and widely accessible biomarkers. Numerous studies have investigated the role of bile acid levels, liver function tests, and composite indices in this context. ICP is known to increase the risks of fetal distress, preterm delivery, and intrauterine demise, all of which have critical implications for neonatal prognosis. The findings of the present study support the potential role of APRI in predicting maternal and neonatal outcomes in ICP. Nevertheless, larger prospective and randomized controlled studies are warranted to confirm these results. Keywords: APRI score, Intrahepatic cholestasis of pregnancy, Bile acids, Liver function tests, Prognostic markers