Enterobacteriaceae bakteriyemilerinde antimikrobiyal dirence ve mortaliteye etki eden faktörlerin araştırılması

Abstract

Bu çalışma, 1 Ocak 2015 ile 1 Haziran 2024 tarihleri arasında Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi'nde Enterobacteriaceae bakteriyemisi tespit edilen hastalarda karbapenem direncine ve Enterobacteriaceae bakteriyemisinin mortalitesine etki eden faktörleri belirlemeyi amaçlamaktadır. 1062 hastanın klinik ve laboratuvar verileri geriye dönük olarak incelenmiş olup uygun bulunan 948 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların ortalama yaşı 67,8 ± 16 olup %53,3'ü erkektir. %93'ünde en az bir ek hastalık mevcut olup en sık görülenler sırasıyla hipertansiyon, diabetes mellitus, solid kanser, kronik böbrek yetmezliği ve kronik kalp hastalığıdır. Bakteriyemi etkenleri arasında en sık Escherichia coli (%47,68) ve Klebsiella pneumoniae (%36,18) saptanmıştır. Yıllara göre dağılım incelendiğinde 2020 itibarıyla karbapenem dirençli Enterobacteriaceae bakteriyemilerinde artış gözlenmiştir (p<0.001). Üreyen etkenlerin antibiyotik duyarlılıklarına göre hastalar üç gruba ayrılarak incelenmiştir. 153 (%16,1) hasta karbapenem dirençli Enterobacteriaceae, 458 (%48,3) hasta genişlemiş spektrumlu beta laktamaz üreten Enterobacteriaceae ve 337 (%35,5)hasta genişlemiş spektrumlu beta laktamaz üretmeyen Enterobacteriaceae grubunda yer almıştır. Gruplar demografik özellikler, klinik ve laboratuvar parametrelerine göre kıyaslanmış olup prokalsitonin seviyesinin dirençli bakteriyemilerde daha düşük saptanması dikkat çekicidir. Karbapenem dirençli Enterobacteriaceae bakteriyemisi için risk faktörleri yoğun bakım ünitesinde yatış, hastanede yatış süresinin 14 günden uzun olması ve karbapenem maruziyeti olarak tanımlanmış ve bu modele uygun hasta başı kullanılabilecek bir nomogram geliştirilmiştir. Direnç profillerine göre grupların mortalite oranları karşılaştırıldığında karbapenem dirençli Enterobacteriaceae bakteriyemisi olan grupta hem 14 günlük (%54,2) hem de 28 günlük (%64,1) mortalitenin diğer gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı ölçüde yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.0001). Sağ kalım analizlerinde, bakteriyeminin tespit edildiği kan kültürünün alınma zamanından itibaren hastanede geçen sürenin sağ kalım ile ters orantılı olduğu görülmüştür. Mortalite riskini artıran faktörlere yönelik yapılan çok değişkenli analizde ise yoğun bakım yatışı, sepsis, solid kanser varlığı, etkin tedavi almamak ve yaş mortalite üzerine bağımsız değişkenler olarak bulunmuştur.This study aims to identify the factors influencing carbapenem resistance and the mortality associated with Enterobacteriaceae bacteremia in patients diagnosed with Enterobacteriaceae bacteremia at Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın City Hospital between January 1, 2015, and June 1, 2024. The clinical and laboratory data of 1062 patients were retrospectively reviewed, and 948 patients who met the inclusion criteria were included in the study. The mean age of the patients was 67.8 ± 16 years, and 53.3% were male. At least one comorbidity was present in 93% of the patients, with the most common being hypertension, diabetes mellitus, solid cancer, chronic kidney disease, and chronic heart disease. The most frequently identified pathogens in bacteremia were Escherichia coli (47.68%) and Klebsiella pneumoniae (36.18%). When the annual distribution was examined, an increase in carbapenem resistant Enterobacteriaceae bacteremia was observed starting from 2020 (p<0.001). Based on the antibiotic susceptibility of the isolated pathogens, the patients were divided into three groups; 153 patients (16.1%) with carbapenem-resistant Enterobacteriaceae, 458 patients (48.3%) with extended-spectrum beta-lactamase producing Enterobacteriaceae, and 337 patients (35.5%) with non-extended-spectrum beta-lactamase producing Enterobacteriaceae. These groups were compared based on demographic characteristics, clinical, and laboratory parameters, with the notably lower procalcitonin levels observed in resistant bacteremia particular attention. Risk factors for carbapenem-resistant Enterobacteriaceae bacteremia were identified as intensive care unit admission, hospital stay longer than 14 days, and carbapenem exposure. A nomogram was developed for patient-specific risk prediction based on these factors. When mortality rates were compared among groups based on resistance profiles, the carbapenem-resistant Enterobacteriaceae bacteremia group was found to have significantly higher 14-day (54.2%) and 28-day (64.1%) mortality rates compared to other groups (p<0.0001). Survival analyses revealed an inverse relationship between survival and the duration of hospital stay after obtaining the blood culture in which bacteremia was detected. Independent factors associated with increased mortality included intensive care unit admission, sepsis, solid cancer, lack of effective treatment, and advanced age.