HAZ ARAYIŞINA KARŞI YAŞAMA İÇGÜDÜSÜ

Abstract

Kökleri Antik döneme dayanan, insan davranışlarına temel oluşturan birincil güdünün ne olduğuna dair tartışmada kimi filozoflar canlıların birincil bir içgüdü ile acıdan kaçıp hazza yöneldiğini, bu çerçevede hayatın amacının haz olduğunu savunurken, kimileri bu yargının hatalı olduğunu, insan da dâhil tüm canlıların henüz hazzı ya da acıyı tanımadan önce yaşamda kalmak için çabaladığını, hazzın ve/veya acının bu çabanın sonucunda ortaya çıkan tali bir sonuç olduğunu savunur. Kanaatimizce bu tartışma insanın bedensel ve zihinsel, tüm yapıp etmelerinin ardındaki en asli saikin ne olduğuna dair tarih boyunca ortaya konan iki ana yaklaşımın çerçevesini belirler. Bu tartışmanın şu ya da bu tarafında yer almak geçmişte olduğu gibi bugün de bambaşka sonuçlara ulaşılmasını sağlamış, etikten politikaya, ekonomiden psikoloji kuramlarına kadar, insanın kendini anlama ve bu “anlam”a göre maddi ve manevi dünyasını şekillendirme çabasının meşruiyetini oluşturmuştur. Bu makale, bu tartışmanın tarihini serimlemek ve hazcılığın insan davranışlarını açıklamak için yanlış bir çıkış noktası olacağı iddiasını gerekçelendirmek üzere kaleme alınmıştır.