Osmanlı Hanedanının Evlilik Politikaları ve Mihrimah Sultan’ın Evliliği

Abstract

Bu çalışma Kanuni Sultan Süleyman’ın tek kızı Mihrimah Sultan’ın (1522-1578) evliliğini Osmanlı hanedanının evlilik politikaları çerçevesinde incelemektedir. Osmanlı hanedanı başlangıçta komşu Müslüman beyliklerle ve Bizans elitleri ile evlilik bağları kurmuş, bu evlilikler aracılığı ile kendini devam ettirmiştir. 15. yüzyılda ise hanedanın sürekliliğinde cariyelerin oranı giderek artmış ve 16. yüzyılın başına gelindiğinde hanedanın üyeleri nikah kıyarak evliliği bırakmıştı. Bu dönüşüm Osmanlı hanedanının artan prestiji ile de bağlantılıydı. 16. yüzyılda Osmanlı hanedanı evlilik politikalarında nikahlı eşler yerine cariyeleri tercih ederken, hanedanın kızları da gelecek vadeden yöneticiler ile evlendirilmiştir. Bu evlilikler hanedana damat olanların kariyerlerinin daha hızlı ilerlemesine yardımcı olmuştur. Bu bağlamda Kanuni Sultan Süleyman’ın kızı Mihrimah da sultanın gözüne girmeyi başarmış Rüstem Paşa ile evlendirilmiştir. Rüstem, Mihrimah ile evliliği sayesinde kariyer basamaklarında hızlıca yükselmiş ve yüzyıl ortalarında geniş yetkilerle sadrazamlığa ulaşmıştır. 1553’te Şehzade Mustafa’nın sultan tarafından öldürülmesindeki dahli sebebiyle bir müddet görevinden azledilmiş ama kısa sürede yeniden sadrazamlık makamına getirilmiştir. Mihrimah ile evli olması, Rüstem’in gücünü ve saygınlığını devam ettirmesine yardımcı olmuştur. Bu çalışma, mevcut tarihi kaynaklar ışığında Mihrimah Sultan’ın evliliğinin süreçlerini, aşamalarını ve dönüm noktalarını incelemektedir. Özelllikle, muhtemel damat adayları arasından Rüstem Paşa’nın nasıl seçildiğini, çiftin düğün merasimini ve sonrasındaki evlilik hayatını, bu evlilikten doğan Ayşe Hümaşah’ı ve iddia edilen diğer çocuklarını, Rüstem Paşa’nın 1561’de ölümünden sonra Mihrimah Sultan’ın hayatını ve siyasete etkisini tartışmaktadır.

This paper studies the marriage of Mihrimah Sultan (1522-1578), the only daughter of Süleyman the Magnificent, in the context of Ottoman dynastic marriage politics. At the beginning, the Ottoman dynasty established marriage alliances with neighboring principalities and elites. In the fifteenth century, the number of concubines increased in dynastic reproduction and by the beginning of the sixteenth century, members of the dynasty stopped having legal marriages. During the sixteenth century, as the Ottoman dynasty preferred concubines to legally married wives, the royal daughters were married out to the promising governing elite. These marriages helped the career promotions of royal sons-in-law accelerate. In this context, Süleyman’s daughter Mihrimah was married to Rüstem Pasha who had drawn the sultan’s attention. Thanks to his marriage with Mihrimah, Rüstem’s career accelerated and he quickly became the Grand Vizier. He was dismissed from the position for a while due to his involvement in the execution of Şehzade Mustafa by the sultan in 1553 but he was quickly restored to the position again. His marriage to Mihrimah helped Rüstem keep his power and prestige. This paper investigates the processes, stages and turning points of Mihrimah Sultan’s marriage in light of existing historical sources. In particular, it discusses how Rüstem Pasha was selected among possible candidates as Mihrimah’s husband, the couple’s wedding ceremony and marriage life afterwards, Ayşe Hümaşah and other alleged children in this marriage, Mihrimah Sultan’s life and influence in politics after the death of Rüstem Pasha in 1561.