Bir aile sağlığı merkezi'ne başvuran 40 yaş üzeri bireylerin kanser taramaları ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları ile mizaç-karakter özellikleri, benlik saygısı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Abstract

Amaç: Kanser hastalığı mortalite ve morbiditesi yüksek; insan bedeni, ruh sağlığı üzerinde yıkıcı etkileri olabilen bir hastalıktır. Çalışmamızda 40 yaş üzerindeki bireylerin kanser taramasını kabul edip etmemeleri ile sosyodemografik faktörler, benlik özsaygısı, karakter mizaç özellikleri arasındaki ilişki incelenmeye çalışılmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 40 yaş üzerinde, okur yazar olan 163 birey dahil edildi. Muhakeme bozukluğuna yol açan hastalığı olanlar çalışmaya alınmadı. Katılımcıların aydınlatılmış onamları alınmış, sosyodemografik veri formu doldurulmuş; Mizaç Karakter Envanteri-Gözden Geçirilmiş formu (TCI-R), Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (BSÖ) uygulanmıştır. Bulgular: Kanser Taramayı kabul etme bakımından cinsiyetler arasında anlamlı fark vardı (p<0.05). Çocuk sahibi olanların Kanser Taramayı kabul etme oranı olmayanlara göre anlamlı şekilde yüksekti (p<0.05). Bilgiyi sosyal çevresinden alanların Kanser Taramayı kabul oranı diğer bilgi edinme kaynaklarına göre anlamlı şekilde yüksekti (p<0.05). Ailesinde kanser tanısı olanların olmayanlara göre Kanser Taramasını kabul etmesi anlamlı şekilde yüksekti (p<0.05). Yenilik Arayışı skorları ile Kanser Taramasını kabul etmeme arasında anlamlı ilişki vardı (p<0.001). Zarardan Kaçınma ve Ödül Bağımlılığı total skorları ile Kanser Taramasını kabul durumu arasında anlamlı ilişki yoktu (p>0.05). Sebat Etme total skorları ile Kanser Taramasını kabul arasında anlamlı ilişki vardı (p<0.05). Kendini Yönetme ve İş Birliği Yapma puanları yükseldikçe Kanser Taraması kabulünün de arttığı ve bu ilişkinin anlamlı olduğu saptandı (p<0.001, p<0.001). Kendini Aşma total skorları ile Kanser Taraması kabul durumu arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0.05). Benlik saygısı skorları ile Kanser Taraması kabul durumu arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p>0.05). Sonuç: Bulgularımıza göre kadınlar erkeklere, ailesinde kanser öyküsü olanlar olmayanlara kıyasla Kanser Taramasını daha fazla kabul etmiştir. Kanser Taramasını kabul etmeyenlerin oranı yüksektir. Haz odaklı bireylerin Kanser Taramasını kabul etmemesi; kararlı, organize, kendini yönetme ve iş birliği özelliği yüksek bireylerin Kanser Taramasını kabul etmesi yönünde çalışma verilerimiz sonuçlanmıştır. BSÖ skorları ile Kanser Taraması kabul arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Çalışmamızın konsültasyon liyezon psikiyatrisi, aile hekimliği ve kanser ile ilgili branşlarda çalışan profesyonellerde farkındalık oluşturacağını, sonuçlarımızın yapılacak diğer çalışmalara ışık tutacağını düşünüyoruz.Objective: Cancer is a disease with high mortality and morbidity that can have devastating effects on human body and mental health. The relationship between whether individuals over the age of 40 accept cancer screening and sociodemographic factors, self-esteem, temperament character traits was tried to be examined. Method: A total of 165 literate individuals over the age of 40 were included. Those who had a disease that caused reasoning disorder were not included. The sociodemographic data form of the participants was filled and their informed consent was obtained; Temperament Character Inventory (TCI-R), Rosenberg Self-Esteem Scale were applied. Results: There was a significant difference between the genders in terms of accepting cancer screening (p<0.05). The rate of accepting cancer screening of those who had children was significantly higher than those who did not (p<0.05). The acceptance rate of cancer screening who received information from their social environment was significantly higher than other sources of information (p<0.05). Those who had a family history of cancer were significantly more likely to accept cancer screening than those who did not (p<0.05). There was a significant relationship between Novelty Skeeking scores and not accepting cancer screening (p<0.001). There was no significant relationship between Harm Avoidance and Reward Dependence total scores and cancer screening acceptance (p>0.05). There was a significant relationship between Persistance total scores and acceptance of cancer screening (p<0.05). It was determined that as Self Directiveness and Cooperativiness scores increased, cancer screening acceptance also increased and this relationship was significant (p<0.001, p<0.001). There was no significant relationship between Self Trandence total scores and cancer screening acceptance (p>0.05). No significant relationshıp was found between self-esteem scores and acceptance of cancer screening (p>0.05). Conclusion: According to the findings of our study, women accepted cancer screening more than men with a family history of cancer compared to those without a family history of cancer. Acceptance of cancer screening is not high among our participants. Pleasure-focused individuals do not accept cancer screening; Our study data has resulted in the acceptance of cancer screening screening by individuals who are determined, organized, self-directed and cooperative. The expected relationship between self-esteem scores and cancer screening acceptance was not found. We think that our study will raise awareness among professionals working in consultation-liaison psychiatry, family medicine and cancer-related branches, and our results will shed light on other studies to be done.