Dar mekânda geniş zamanlar: Sabahattin Ali’nin anlatılarında (öykülerinde) mahpushane izleri

Abstract

Bütün varlıkların üzerinde yaşadığı yer olarak tanımlanan mekân, insan için de çok şey ifadeetmektedir. Çünkü insanoğlu var olandan beri bir mekân üzerinde yaşamakta ve ona şekil vermeuğraşı içinde bulunmaktadır. Başlangıçtan bugüne kadar coğrafya, doğal ve tarihsel olaylar, siyasi veekonomik sebepler, bilimdeki gelişmeler, yeni icatlar ve teknolojik gelişmeler insanoğlunun mekânlailişkisinde zamanla değişikliklere sebep olsa da insan - mekân ilişkisini değiştirememiştir. MichelFacoult’un “Başka Mekânlara Dair” adlı kuramsal eserinde de işaret ettiği gibi Ortaçağda,Rönesans’ta ve sonrasında modern dönemde mekân anlayışı farklıdır. Hatta buna post-moderndönemi de eklemek gerekir. Modern Türk edebiyatının önemli simalarından Sabahattin Ali’ningenelde anlatılarında özelde ise öykülerinde, mekânın kapalı - dar ve açık-geniş şekilde kullandığıgörülür. Mahpushane devlet otoritesi ile inşa edilmiş kapalı - dar mekânlardır. Sabahattin Ali şu yada bu sebeple hapse düşmüş ve bu mekânları deneyimleyerek yaşamış birisidir. Bu makalede roman,öykü, şiir gibi farklı türlerde eserler vermiş Türk edebiyatının önemli isimlerinden Sabahattin Ali’ninöykülerinde genelde mekân, özelde ise hapishane konusunun nasıl işlendiği, yazarın bir şekildekaldığı bu mekânların eserlerine nasıl yansıdığı örneklerle açıklamaya çalışılacaktır.