Kandidemilerde risk faktörleri ve klinik özelliklerin değerlendirilmesi

Abstract

Kandidemi, özellikle yoğun bakım hastalarında mortalitesi yüksek kan dolaşım yolu enfeksiyonları arasında yer almaktadır. Etken olan Candida türlerinde zaman içinde gözlenen değişimler ve artan antifungal direnç oranları nedeniyle mortaliteyi etkileyen risk faktörlerinin belirlenmesi kritik önem taşımaktadır. Bu çalışmada hastanemizde izlenen kandidemi olgularının epidemiyolojik ve klinik özellikleri ile 14 ve 30 günlük mortalite ile ilişkili risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma, Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi'nde 01 Ocak 2020 ile 01 Ocak 2025 tarihleri arasında yatarak izlenen ve en az bir kan kültüründe Candida spp. üremesi saptanan 289 hastayı kapsayan retrospektif bir kohort çalışmasıdır. Eş zamanlı bakteriyemisi olan, 24 saatten kısa süre yatışı olan ve 30 günlük akıbetine ulaşılamayan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Hastaların demografik, klinik, laboratuvar ve tedavi verileri analiz edilerek 14 ve 30 günlük mortalite ile ilişkileri incelenmiştir. Çalışmaya dahil edilen 289 hastanın ortalama yaşı 69,8 olup, %59,5'i erkekti. Hastaların %95,8'inde en az bir komorbid hastalık mevcut olup, en sık eşlik eden hastalıklar; kardiyovasküler sistem (KVS) hastalıkları (%64,4), solid organ maligniteleri (%35,6) ve diyabetes mellitustu (DM) (%30,1) idi. Olguların %76,1'inde kandidemi öncesi yoğun bakım ünitesi (YBÜ) yatışı mevcuttu. En sık izole edilen tür C. albicans (%44,6) olup, non- albicans Candida türlerinin oranı %50,9 idi. Flukonazol direnci 2020'de %1,9 iken 2024'te %30,3'e yükselmişti. Toplam 289 hastada 14 günlük mortalite %57,8, 30 günlük mortalite %66,9 olarak saptanmıştır. Tek değişkenli analizde ileri yaş (p<0.001), erkek cinsiyet (p=0.028), yüksek Charlson komorbidite indeksi (p<0.001), SOFA skoru (p<0.001), sistemik steroid kullanımı (p<0.001), ?3 antibiyotik kullanımı (p<0.001), MRSA etkin ajan kullanımı (p<0.001), santral venöz kateter varlığı (p<0.001), karbapenem maruziyeti (p=0.036), yüksek CRP ve prokalsitonin düzeyleri (p=0.004, p=0.006), düşük albümin düzeyi (p<0.001), mikrobiyolojik kür sağlanamaması (p<0.001) ve etkin antifungal tedavi uygulanmaması (p<0.001) artmış 30 günlük mortalite ile ilişkili bulundu. Santral venöz kateterin çekilmesi (p<0.001) ve mikrobiyolojik eradikasyonun sağlanması (p<0.001) azalmış mortalite ile ilişkili bulundu. Çok değişkenli lojistik regresyon analizine göre; yüksek SOFA skoru (p<0.001), etkin antifungal tedavi uygulanmaması (p=0.029), mikrobiyolojik kür sağlanamaması (p=0.020) ve kateterin çekilmemesi (p=0.049), 30 günlük mortalite ile ilişkili bağımsız risk faktörleri olarak belirlendi, İleri yaş, erkek cinsiyet, yüksek WBC, CRP, prokalsitonin düzeyi ve EQUAL Candida skoru tek değişkenli analizde anlamlı saptanmasına karşın çok değişkenli lojistik regresyon analizinde bağımsız risk faktörü olarak belirlenmemiştir. Kandidemi ciddi mortalite oranlarıyla seyreden bir enfeksiyon olup, özellikle yoğun bakım hastalarında erken tanı ve rehberlere uygun tedavi stratejileri ile mortalite azaltılabilir. Santral venöz kateterlerin uygun zamanda uzaklaştırılması, düzenli kan kültürü takibi ile mikrobiyolojik kür sağlanması ve etkin antifungal tedavi uygulamaları sağkalımı artırmak açısından kritik öneme sahiptir.Candidemia is a serious bloodstream infections with high mortality, particularly in intensive care unit (ICU) patients. Due to evolving Candida species distribution and increasing antifungal resistance rates, identifying risk factors associated with mortality has become critically important. This study aimed to evaluate the epidemiological and clinical characteristics of candidemia cases in our hospital and to determine the risk factors associated with 14-day and 30-day mortality. This retrospective cohort study included 289 hospitalized patients with at least one blood culture positive for Candida spp. between January 1, 2020, and January 1, 2025, at Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın City Hospital. Patients with concomitant bacteremia, hospitalization shorter than 24 hours, or unknown 30-day outcome were excluded from the study. Demographic, clinical, laboratory, and treatment data of the patients were analyzed, and their associations with 14-day and 30-day mortality were examined. The mean age of the 289 included patients was 69.8 years, and 59.5% were male. At least one comorbidity was present in 95.8% of patients. The most common comorbidities were cardiovascular diseases (64.4%), solid organ malignancies (35.6%), and diabetes mellitus (30.1%). ICU admission prior to candidemia was noted in 76.1% of cases. Candida albicans was the most frequently isolated species (44.6%), while non-albicans species accounted for 50.9%. Fluconazole resistance increased markedly from 1.9% in 2020 to 30.3% in 2024. The 14-day and 30-day mortality rates were 57.8% and 66.9%, respectively. In univariate analysis, older age (p<0.001), male sex (p=0.028), higher Charlson comorbidity index (p<0.001), higher SOFA score (p<0.001), systemic steroid use (p<0.001), use of ?3 antibiotics (p<0.001), use of agents active against MRSA (p<0.001), presence of central venous catheter (p<0.001), carbapenem exposure (p=0.036), elevated CRP and procalcitonin levels (p=0.004 and p=0.006, respectively), low albumin level (p<0.001), lack of microbiological cure (p<0.001), and absence of effective antifungal therapy (p<0.001) were significantly associated with increased 30-day mortality. Removal of the central venous catheter (p<0.001) and achievement of microbiological eradication (p<0.001) were associated with reduced mortality. In multivariate logistic regression analysis, higher SOFA score (p<0.001), absence of effective antifungal therapy (p=0.029), failure to achieve microbiological cure (p=0.020), and failure to remove the catheter (p=0.049) emerged as independent risk factors for 30-day mortality. Although factors such as older age, male sex, elevated WBC, CRP, procalcitonin levels, and EQUAL Candida score were significant in univariate analysis, they were not identified as independent predictors in the multivariate model. Candidemia remains a serious infection with high mortality, especially in ICU settings. Early diagnosis and adherence to evidence-based treatment strategies can help reduce mortality. Timely removal of central venous catheters, regular blood culture follow-up to ensure microbiological cure, and initiation of effective antifungal therapy are of critical importance to improve survival outcomes.