Pandemi Sonrası Psikolojik Stres ile Baş Etmede Öz-Belirlenim ve Farkındalık

Abstract

Alanyazındaki araştırma bulguları, temel psikolojik ihtiyaçların ve farkındalığın psikolojik stres ve iyi oluş hali ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Mevcut çalışmada ise temel psikolojik ihtiyaçlar (ihtiyaç doyumu ve engellenmesi) ile psikolojik stres arasındaki ilişkide farkındalığın aracı rolü incelenmiştir. Ayrıca, koronavirüs hastalığının katılımcılar üzerindeki etkisi (yükseğe karşı düşük etki) düzenleyici değişken olarak incelenmiştir. Öz- bildirim yöntemine dayanan ölçme araçları kullanılarak 468 üniversite öğrencisinden (Ortyaş = 26.77; SSyaş = 7.54) veriler toplanmıştır. Farkındalığın psikolojik temel ihtiyaçlar ile psikolojik stres arasındaki aracı rolü yapısal eşitlik modeli kullanılarak incelenmiştir. Koronavirüs hastalığının düzenleyici etkisi ise doğrudan ve dolaylı ilişki katsayılarındaki istatistiksel farklara bakılarak incelenmiştir. Farkındalığın ve ihtiyaç doyumunun daha düşük psikolojik stres ile ilişkili olduğu, ihtiyaç engellenmesinin ise daha yüksek psikolojik stres ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Koronavirüs hastalığından yüksek düzeyde etkilenen katılımcıların düşük düzeyde etkilenenlere göre daha şiddetli psikolojik strese sahip oldukları bulunmuştur. İhtiyaç doyumu ve psikolojik stres arasındaki ilişkide farkındalığın anlamlı bir aracı değişken olduğu, ihtiyaç engellenmesi ve psikolojik stres arasındaki ilişkide ise anlamlı bir aracı değişken olmadığı bulunmuştur. Koronavirüs hastalığının etkisi ise istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar üretmemiştir. Uygulama ve araştırma için öneriler tartışılmıştır.