GEÇİCİ HUKUKİ KORUMA ÖNLEMLERİ İLE ÇEKİŞMESİZ YARGININ KESİŞME ALANI: TEREKENİN TESPİTİ VE KORUMA ALTINA ALINMASI

Abstract

Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.381’de çekişmesiz yargı işlerinin tespitinde dikkate alınacak kriterlere yer verilirken m.382/2’de çeşitli alanlardan tespit edilen çekişmesiz yargı işlerine ilişkin bir liste verilmiştir. Bu listede yer alan bazı çekişmesiz yargı işleri, HMK’dan önceki tarihli ve yürürlükte olan başka kanunlarda farkılı hukuki nitelikte olmak üzere düzenleme konusu olmuş işlerdir. Bu durum ise ilgili kurumların hukuki niteliği hakkında tartışmalara yol açmıştır. Konuya dair örneklerden biri Türk Medeni Kanunu m.589’da temel düzenlemesini bulan “terekenin tespiti ve korunması” kurumudur. Terekenin tespiti ve korunması, re’sen harekete geçme ilkesi, uyuşmazlığın yokluğu ölçütü ve önleyici etki sebebiyle bir çekişmesiz yargı işidir ve bahsedilen listede de yer almaktadır. Öte yandan Türk Medeni Kanunu’nda (TMK) koruma önlemi olarak düzenlenmiştir. Terekenin tespiti hem bir çekişmesiz yargı işi hem de bir geçici hukuki koruma önlemi niteliğindedir. Dolayısıyla terekenin tespitine uygulanacak hükümler tespit edilirken öncelikle TMK’da yer alan özel hükümler, daha sonra HMK’nın çekişmesiz yargı hükümleri ve ihtiyaç halinde kıyasen dikkate alınmak üzere HMK’nın ihtiyati tedbir hükümlerinden yararlanılabilir.