XIX. Yüzyıl Başları Üsküdar’ında Ekonomik ve Toplumsal Bir Güç Olarak Yeniçeriler

Abstract

Bu çalışmada XIX. yüzyıl başları İstanbulunda siyasi, sosyal ve ekonomik hayatında baskın bir aktör olanyeniçerilerin Üsküdar’da iz bırakmış olan faaliyetleri incelenecektir. Yeniçerilerin ekonomik menfaatleri vesosyal statülerini korumak amacı ile siyaseti etkileme çabaları doğrultusunda Sultan III. Selim ve Sultan II.Mahmud devirlerinde gerçekleşen Kabakçı Mustafa İsyanı, Alemdar Vakası ve son olarak da yeniçeriliğinkaldırılması sırasındaki faaliyetlerinin Üsküdar’daki yansımaları çalışmanın odak noktasını oluşturacaktır.Yeniçerilerin on yedinci yüzyıldan itibaren askerlik mesleğinin yanı sıra ticaret ve zanaatlar ile uğraşmaya başlaması İstanbul’un bütün semtleri gibi Üsküdar’ı da etkilemiş, Üsküdar’da nakliye işlerinden deriimalatına, kahvehane işletmeciliğinden kasaplığa kadar pek çok iş alanında çalışanlar arasında yeniçerikökenliler önemli bir yer işgal etmeye başlamıştı. Bu durum on dokuzuncu yüzyıl başlarına kadar artarakdevam etmişti. Nizam-ı Cedid reformları ile başlayıp 1826’da Yeniçeriliğin kaldırılması ile devam eden askeri reform çabaları yeniçeriler ile birlikte farklı halk tabakalarını da tehdit ettiğinden Üsküdar’da da bazenşiddete varan tepkilere yol açmıştı. Bütün payitahtı etkileyen ve Üsküdar’da yansımaları görülen bu olayların Üsküdar’daki yeniçeri varlığı ile olan ilişkisi de bu çalışmanın bir diğer konusunu oluşturmaktadır.