Zeka geriliği olan yetişkinlerde psikiyatrik bozuklukların yaygınlığı ve ilişkili etkenler

Abstract

Amaç: Zeka geriliği (ZG) etiyolojisinde pek çok farklı etkenin rol oynayabildiği, zihinsel ve uyumsal işlevlerde sorunlar ile karakterize bir bozukluklar yelpazesidir. Çalışmalarda MR'li bireylerde psikiyatrik bozuklukların en az genel toplumdaki kadar sık olduğu gösterilmiştir. Literatürde Türkiye'de yetişkin ZG'li bireylerde daha önce yapılmış bir çalışma bulamadık. Bu çalışmanın amacı, ZG'li bireylerde eşlik eden psikiyatrik bozuklukların Türkiye'deki yaygınlığını ve ilişkili etkenleri araştırmaktır. Yöntem: Çalışmaya bakımevleri ve rehabilitasyon merkezlerine devam eden ve psikiyatri polikliniğine ilk kez başvuran 18 yaş ve üzerindeki ZG'li 151 kişi alınmıştır. Bu çalışma için hazırlanmış yapılandırılmış sosyodemografik formun doldurulmasının yanı sıra, denekler araştırmacılarca yüz yüze görüşülerek, ayrıntılı klinik muayene yapılmıştır. Hastaların aileleri veya onlarla en az 6 ay çalışmış bakım verenler ile de görüşülmüş ve eski raporları incelenmiştir. Tanılar DSM-5'e göre konulmuştur. Bozuklukların nokta yaygınlığı hesaplanmış ve ilişkili etkenler incelenmiştir. Bulgular: Katılımcıların %63'ünde bir psikiyatrik bozukluk vardı, %21'i birden fazla eş tanı ölçütlerini karşılıyordu. En sık görülenler sırayla davranış bozuklukları (%34), otizm spektrum bozuklukları (%13.9), anksiyete bozuklukları (%13.9) ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukuğu idi. Bakımevlerinde yaşama ve genç yaşta olmak, psikiyatrik bozukluklarla ilişkili etkenler olarak belirlendi. Sonuç: Çalışmamızda ZG'li yetişkinlerde genel toplumdan daha yüksek oranda bir psikiyatrik eş tanı yaygınlığı bulunmuştur. Bizim örneklemimizde öne çıkan ilişkili etkenler bakımevleri ve genç yaş idi. Bu çalışmanın sonuçları, ZG'li bireylerle çalışan ruh sağlığı profesyonellerinde ve hizmet verenlerde psikiyatrik eş tanı farkındalığının artmasına ve böylece erken tanı ve girişime yardımcı olacaktır.