Ebû Sehl el-Mesîhî ve Kitâbû Mebâdii'l-Mevcûdâti't-Tabî'iyye adlı eseri

Abstract

Ebû Sehl el-Mesîhî, İslam felsefesi geleneğinde önemli bir figür olmasına rağmen, tarihsel süreçte büyük ölçüde ihmal edilmiş bir filozoftur. Hem çok yönlü bir filozof hem de tabip olan Ebu Sehl'in hayatı hakkında sahip olduğumuz bilgiler, önemli oranda Me'mûnîler himayesinde yaşadığı döneme dayanmaktadır. Bu dönemde Ebû Sehl, İbn Sînâ ve Bîrûnî gibi büyük isimlerle aynı çevrede bulunmuş ve karşılıklı olarak birbirlerinden faydalanmışlardır. Hatta İbn Sînâ'nın Ebû Sehl ile olan ilişkisi sadece arkadaşlıkla sınırlı kalmamış, İbn Sînâ, Ebû Sehl'i hocası olarak tanıtmıştır. İbn Sînâ ve Bîrûnî ile olan yazışmalardan anlaşıldığı üzere, Ebû Sehl tıptan geometriye, astronomiden doğa bilimlerine kadar birçok alanda yetkin bir isimdir. Antik birikime hâkim olan ve bu ilmi mirası tevarüs eden Ebû Sehl, aynı zamanda özgün bir filozoftur. Ancak, Ebu Sehl'in felsefi görüşlerinin tam anlamıyla ortaya konulması için hâlâ erken olduğu söylenebilir, çünkü eserlerinin büyük bir kısmı henüz neşredilmemiştir. Neşredilmeyi bekleyen birçok eserinin yanında, bu tezde doğa bilimlerine dair bir risalesi ele alınacak ve Ebû Sehl'in görüşleri aktarılacaktır. Doğa bilimlerine dair görüşlerini içeren "Mebâdiû'l-Mevcûdâti't-Tabî'iyye" risalesi özel olarak İslam Felsefesi genel olarak da Aristotelesçi felsefe açısından oldukça önemlidir. Ebû Sehl'in bu eserinin tahkik ve tercümesini de içeren elinizdeki çalışma, Ebû Sehl'in doğal varlıkların ilkelerine ilişkin tahlillerini ihtiva etmektedir. Bu metin, Ebû Sehl'in İslam düşünce tarihinde daha fazla araştırılması ve tanınması gereken önemli bir düşünür olduğunu ortaya koymaktadır. Klasik kaynakların Ebû Sehl'in hayatı söz konusu olduğunda sessizliğe gömülmesi de Ebû Sehl'in hayatını bütüncül ve kronolojik olarak ortaya koymanın ne derece zor olacağını gösterir. Buna rağmen elinizdeki çalışmada Ebû Sehl'in hayatına dair yapılan analizler, Ebû Sehl'in meçhul hayatının sis perdesini bir nebze olsun aralamaktadır.

Ab? Sahl al-Mas???, though a significant figure in the tradition of Islamic philosophy, has largely been neglected in the course of history. A versatile philosopher and physician, the information we possess about Ab? Sahl's life primarily stems from the period during which he lived under the patronage of the Ma'm?nids. During this time, Ab? Sahl found himself in the same intellectual circles as luminaries like Avicenna (Ibn S?n?) and al-B?r?n?, and they mutually benefited from each other's knowledge. In fact, Avicenna's relationship with Ab? Sahl extended beyond mere friendship, with Avicenna acknowledging Ab? Sahl as his mentor. As evidenced by the correspondence between Avicenna and al-B?r?n?, Ab? Sahl was proficient in a variety of fields, including medicine, geometry, astronomy, and natural sciences. Mastering the ancient intellectual heritage and inheriting this scholarly legacy, Ab? Sahl was also an original philosopher. However, it may be premature to fully delineate Ab? Sahl's philosophical views, as a substantial portion of his works remains unpublished. Alongside many of his works that await publication, this thesis will examine a treatise concerning the natural sciences and will present Ab? Sahl's views. His treatise on natural sciences, "Mab?di? al-Mawj?d?t al-?ab??iyya," is particularly significant within the context of Islamic philosophy and Aristotelian thought. The present study, which includes the critical edition and translation of this work by Ab? Sahl, contains his analyses regarding the principles of natural entities. This text underscores the need for further research into Ab? Sahl as an essential thinker within the history of Islamic thought. The silence of classical sources concerning Ab? Sahl's life indicates the challenges of presenting a comprehensive and chronological account of his life. Nevertheless, the analyses provided in this work aim to shed some light on the obscure aspects of Ab? Sahl's life.