Gıda Okuryazarlığının, Akdeniz Diyetine Uyum ve Beslenmeyle İlintili Biyokimyasal Bulgularla İlişkisi

Abstract

Amaç: Bu çalışmanın amacı, gıda okuryazarlığının, yetişkinlerde, Akdeniz diyetine uyum ve beslenmeyle ilintili biyokimyasal parametreler (açlık glikozu, HDL, LDL ve toplam kolesterol, trigliserit, hemoglobin ve albümin) ile ilişkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma Ekim 2022-Haziran 2023 tarihleri arasında, İstanbul’da, Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi’ne başvuran toplam 245 yetişkin ile yürütülmüştür. Bireylerin genel bilgileri, gıda okuryazarlığı ve Akdeniz diyetine uyumu araştırmacılar tarafından yüz yüze sorgulanmıştır. Gıda okuryazarlığı, Gıda Okuryazarlığı Anketi Kısa Form (SFLQ) ile, Akdeniz diyetine uyum ise Akdeniz diyetine uyum ölçeği (MEDAS) ile saptanmıştır Katılımcıların biyokimyasal bulguları hastane dosyalarındaki mevcut güncel kayıtlardan elde edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %51,4’ünde gıda okuryazarlığının ve %67,5’inde Akdeniz diyetine uyumun yetersiz olduğu, kadınların gıda okuryazarlığı düzeyinin erkeklerden yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Gıda okuryazarlığı ile Akdeniz diyetine uyum arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Gıda okuryazarlığı yeterli olan grupta yetersiz gruba göre, HDL, hemoglobin ve albümin seviyelerinin yüksek (p<0,05), LDL, toplam kolesterol ve trigliserit seviyelerinin düşük olduğu belirlenmiştir. Erkeklerde gıda okuryazarlığı puanının HDL ve albümin ile pozitif yönlü orta düzeyde korelasyon; kadınlarda ise açlık kan glikozu ile negatif, albümin ile pozitif korelasyon gösterdiği saptanmıştır. Sonuç: Bu çalışmada yetişkinlerde gıda okuryazarlığı ve Akdeniz diyetine uyumun yetersiz olduğu belirlenmiştir. Gıda okuryazarlığı ile Akdeniz diyetine uyum arasında bir ilişki bulunmamış ancak gıda okuryazarlığının beslenmeyle ilintili biyokimyasal göstergelerle ilişkili olduğu gösterilmiştir. Gıda okuryazarlığı optimal sağlıkla ilişkili biyokimyasal bulgular ile pozitif ilişkilidir, gıda okuryazarlığının geliştirilmesi beslenmeyle ilintili kronik hastalık risklerinin kontrol edilmesinde etkili olabilir.