Türkiye’de Sosyal Hareketliliğin Yapısı ve Biçimleri

Abstract

Sosyal hareketlilik toplumsal yapıya dair analizler yapabilmek için ihtiyaç duyulan temel bilesenlerden birisidir. Bu arastırma projesi kapsamında Türkiye?de sosyal hareketliligin yapısı ve biçimlerini ortaya çıkarmaya böylece toplumsal yapının degisiminin özel bir bileseni olan sosyal hareketlilik analiz edilebilir hale getirmeye çabaladık. Böylece sürekli eksikligi hissedilen bir modelin olusturulmasıyla Türkiye?de sosyal bilim çalısmalarına önemli bir katkı saglamayı hedefledik. Dünya?da sosyal hareketlilik çalısmaları çok eski bir geçmise sahiptir ve ciddi bir biçimde gelismistir. Ancak ne var ki sosyal hareketlilik konusu Türkiye?de yeterince ele alınmıs degildir. Yapılan çalısmalar da tekil alan incelemesi veya yerel düzeydedir. Bu anlamda Türkiye için geçerli bir Sosyal Hareketlilik Modeline ihtiyaç bulunmaktadır. Bu arastırma ile Türkiye için önemli bir ihtiyaç olan sosyal hareketliligi çözümlemek üzere gerekli kuramsal temellere sahip bir model gelistirilmistir. Bu arastırma kapsamında gelistirilen model ile akademisyenlerden, egitim planlamacılarına, sivil toplum kuruslarından uluslararası kuruluslara, yerel yönetimlerden merkezi hükümet birimlerine, kanun yapıcılardan politika gelistiricilere kadar çesitli yerel, ulusal ve uluslararası düzeydeki aktörlerin ihtiyaç duydugu teorik bütünlügü olan, pratik ve kolay uygulanabilir bir analiz aracı saglanmıstır. Türkiye?de Sosyal Hareketliligin Yapısı ve Biçimleri Projesi nicel ve nitel metotların birlikte kullanıldıgı karma bir metodolojiye dayalı olarak yürütülmüstür. Arastırma birbiri üzerine bina edilmis üç asamada gerçeklestirilmistir. Birinci asamada tarihsel ve güncel bir biçimde literatür taramalarına ve odak grup çalısmalarına dayalı olarak bir taslak hareketlilik modeli seması gelistirilmistir. Ikinci asamada TÜIK?ten alınan 2250 hanelik Türkiye örneklemine bir anket çalısması uygulanmıstır. Üç kusaktaki hareketlilik verilerinin elde edildigi bu nicel arastırma ile genel bir hareketlilik modeli gelistirilmistir. Bu model içinde hareketliligin yapısal unsurları çözümlenmistir. Üçüncü asamada ise sosyal hareketliligin biçimlerini ve örüntülerini ortaya çıkarmak maksadıyla bir nitel arastırma uygulanmıstır. Nitel arastırmada katmanlandırılmıs ve çesitlendirilmis bir teorik örneklemle olusturulmus 100 kisiden mütesekkil bir çalısma grubu ile derinlemesine mülakatlar gerçeklestirilmistir. Türkiye?de Sosyal Hareketliligin Yapısı ve Biçimleri Projesi?nin Türkiye?de toplumsal analizlerin gelistirilmesine bir kartopu etkisi saglayacagı düsünülmektedir. Zira bu model kullanılarak standart, karsılastırılabilir ve seffaf bilgi üretmek daha kolay hale gelecektir.