Döviz Kuru ile Cari İşlemler Dengesi Arasındaki İlişki: Bir Literatür İncelemesi

Abstract

Döviz kurları ile cari işlemler dengesi arasındaki ilişki -özellikle küreselleşme olgusuyla birlikte- uzun zamandır politika yapıcıların gündeminin ilk sıralarında yer alırken, aynı zamanda akademik dünyanın da ilgisini fazlaca çeken bir olgudur. Bu çalışmanın amacı, bu iki değişken arasındaki ilişkiyi ampirik yönden araştıran literatürü incelemektir. Çalışmada literatür; “uluslararası” ve “yerli” olmak üzere ikiye ayrılarak incelenmiştir. Uluslararası literatür, dünyadaki tüm gelişmiş ve/veya gelişmekte olan ülkeler üzerine yapılan çalışmaları kapsarken; yerli literatür Türkiye üzerine yapılan araştırmalar ile şekillenmektedir. Ampirik çalışmaların 1990’lı yıllardan başlayıp günümüze kadar uzandığı ve çok fazla sayıda olduğu görülmektedir. Çalışmaların bir kısmında zaman serileri bir kısmında ise panel verilerden yola çıkılarak analiz yapılırken; bu çalışmalarda çoğunlukla eşbütünleşme ilişkisini test eden ekonometrik yöntemlerin kullanıldığı görülmektedir. Çalışmalarda ayrıca cari işlemler dengesinin döviz kurunun yanında başka değişkenlerle de ilişkisinin bir arada incelendiği görülmektedir. Elde edilen bulgular göstermektedir ki döviz kurları, cari işlemler dengesinin en önemli belirleyicilerinden biridir. Sonuç olarak döviz kurlarındaki artış ya da azalışların, mal ve hizmet ticaretini ve dolayısıyla cari dengeyi olumsuz yönde etkileme gücü ve potansiyeline sahip olduğu görülmektedir. Bu açıdan politika yapıcıların, para politikalarını ve onunla uyumlu bir şekilde maliye politikalarını bu doğrultuda belirlemeleri hayati önem arz etmektedir.

The relationship between exchange rates and current account balance is at the top of the agenda for policy makers and it has become very interesting for the academic world especially with the phenomenon of globalization. The aim of this study is to examine the literature that empirically investigates the relationship between these two variables. The literature was examined divided into two: "international" and "domestic". While international literature covers studies on all developed and/or developing countries in the world; domestic literature is shaped by research on Türkiye. It is seen that some of the empirical studies are based on time series and some are based on panel data. It is also seen that econometric methods that test the cointegration relationship are mostly used in these studies. The findings show that exchange rates are one of the most important determinants of the current account balance. Consequently, it is seen that increases or decreases in exchange rates have the power and potential to negatively affect trade in goods and services and therefore the current account balance. In this respect, it is vital that policy makers determine monetary policies and fiscal policies in line with it.