Bir Drog ve Bileşen Olarak İbn Sina Tıbbında Su

Abstract

İbn Sina bilim ve tıp tarihinde yer etmiş tabipler arasında müstesna bir konumdadır. Eseri el Kanun fi’t Tıbb (Tıp Kanunları) adeta bir tıp ansiklopedisi hükmünde olduğundan hem İslam Medeniyetinde hem de Avrupa’da uzun yıllar ders kitabı olarak okutulmuştur. El Kanun fi’t Tıbb toplam beş farklı kısımdan oluşur. Bu kısımlar sırasıyla külliyat, müfredat, mualecat, hummiyat ve mürekkebat olarak adlandırılırlar. İbn Sina, bu eserinde ayrı başlıklar altında su hakkında ilginç bilgiler vermektedir. Bu bilgilerden bir kısmının izini antik döneme değin sürmemiz mümkün görünmektedir. Günümüzde insan bedeninin dörtte üçünün su oluşu, suyun kimyasal özellikleriyle açıklanabilmektedir. Peki, bilim tarihine mal olmuş eserlerde insan ve su ilişkisi nasıl kurulmuştur? Bu soruya bir cevap denemesi olarak bu makalede, el Kanun fi’t Tıbb’da suyun ele alınış biçimi irdelenmiştir. Bunun için el Kanun fi’t Tıbb’ın 1593 yılında Roma’da Arapça olarak basılan versiyonu dikkate alınmıştır. Zira bu eser hem Avrupa’da uzun yıllar ders kitabı olarak okutulmuş, hem de Osmanlı döneminde (18. yy) yapılan Türkçe tercümede kendisinden faydalanılmıştır. Sonuç olarak bu çalışmada, İbn Sina tıbbı bakımından suyun önemi vurgulanmıştır.

Avicenna has an exceptional position among physicians in the history of science and medicine. His famous opera, al-Qanun fi al Tibb (Canon of Medicine), has been used as a textbook for many centuries both in the Islamic Civilization and in Europe. Al-Qanun consists of five different parts called kulliyat, mufradat, mualajat, hummiyat and murakkabat, recpectively. In this work, Avicenna gives interesting information about water under separate titles. It might be possible to trace some of this information back to the ancient period. The fact that three quarters of the human body consists of water, can be explained by the chemical properties of water, in the contemporary science. So, how was the relationship between the human and the water established, through the many grand opera in the history of science? As an attempt to answer this question, this article examines the way water is discussed in al-Qanun. In order to ensure this, the Arabic version of al-Qanun, which was published in Rome in 1593, was taken into account. Because this opera has been used as a textbook in Europe for many years, and it has been referred to in the Turkish translation in the Ottoman period (18th century). Finally, in this study, the importance of water in terms of Avicennan medicine has been emphasized.