Geç Dönem Kalem İşi Süslemeli Bir Eser: Aydın Kuyucak Kayran Köyü Camii

Abstract

ÖZET19. yüzyılda bir ekol şeklinde gelişen cami duvarlarının benzer motifler kullanılarak kalem işisüslemelerle zenginleştirilmesinin Aydın’ın Kuyucak ilçesinde de devam ettirildiği görülmektedir.Ahşap destekli ve tavanlı bir cami olan Kuyucak Kayran Camii, gerek mimari gereksesüsleme programı açısından dönemin özelliklerini yansıtmaktadır. Plan olarak, ahşap direklicamiler içerisinde en çok tercih edilen, mihraba dik üç sahınlı düzenlemeyi yansıtan KayranCamii’nin sade ahşap süslemelerden çok kalem işi süslemeleri dikkat çekmektedir. Soncemaat yeri ve harim mekânının duvarlarını dolduran kalem işi süslemelerde; vazodan çıkançiçek motifleri, selvi ağaçları ve gül demetleri ağırlıklı olarak işlenmiş bitkisel motiflerdir.Camide altıgen, daire ve yıldız temelli geometrik süslemelerin yanı sıra madalyon içerisindeveya friz olarak duvarı dolaşan yazılara da yer verilmiştir. Mimari tasvir olarak duvarlarda,Kâbe ve çok sayıda cami motifi bulunmaktadır. Cennet, cehennem, mizan terazisi, makas,sancak, mızrak, tesbih, Mevlevi sikkesi, nefir, teber, keşkül, tüfek ve barutlu silah, perde,kandil, saat, kürsü gibi sembolik tasvirler de, cami duvarlarındaki kalem işi süslemeler arasındayerini almıştır. Günümüzde bakımsızlıktan yıkılmak üzere olan ve detaylı bir incelemesibulunmayan cami, mimari ve süsleme açısından incelenmiş ve belgelenmeye çalışılmıştır.