Travma Sonrası Stres Bozukluğu Tanısının Tarihsel Süreci, Çocuklarda Klinik Seyri ve BDT Uygulamaları

Abstract

Dogˆal felaket, agˆır sonuc¸lu kaza, tero¨r saldırısı, c¸atıs¸ma veya savas¸ gibi toplumsal olayları ya da cinsel saldırı veya o¨rselenme gibi kis¸isel durumları yas¸ayan ya da tanıklık eden kis¸ilerde ortaya c¸ıkan psikiyatrik bozukluk ifadesi, travma sonrası stres bozuklugˆunun en genel tanımı olarak kabul edilebilir. On dokuzuncu yu¨zyılın ikinci yarısında travmatik no¨roz adı altında c¸alıs¸ılmaya bas¸lanan alan, c¸ocukluk do¨nemini de kapsayaraktan o¨zelles¸mis¸ ve bugu¨n Travma Sonrası Stres Bozuklugˆu tanımı ile DSM-5'te yer bulmus¸tur. C¸ocukluk c¸agˆı TSSB'si tanı, tedavi ve sonuc¸ları ac¸ısından eris¸kin ve ergenden farklıdır. Sonuc¸ ac¸ısından farklılık en genel bakıs¸ ile kis¸ilik o¨ru¨ntu¨su¨nu¨n olus¸umu ac¸ısından degˆerlendirilebilir. Bize go¨re c¸ocukluk c¸agˆı TSSB'si, bir de tedavisiz bırakılırsa, gu¨ncelde insidansı aras¸tırılan ve tartıs¸ılan ancak prevelansı ile yas¸anacak bir yarın vadetmektedir. Tedavide ise sadece ergenlik o¨ncesi c¸ocukla ve ergen arasında dahi biyolojik, psikolojik ve sosyal rol gec¸is¸ ve do¨nu¨s¸u¨mleri potansiyel zorluk alanı olus¸turur. C¸ocukta travma sonrası stres bozuklugˆu tedavisinde bilis¸sel davranıs¸c¸ı terapi kanıt du¨zeyi yu¨ksek bir yaklas¸ımdır. C¸ocukta travma odaklı bilis¸sel terapi genis¸ bir yas¸ aralıgˆında ve travma c¸es¸itliligˆinde kullanılmaktadır. Terapi, c¸ocuk ve travma nedeni olmayan ebeveynleri kapsayan biles¸ke bir tedavi modelidir. Terapi, c¸ocugˆa ve ebeveyne yo¨nelik tekil oturumların yanında birlikte oturumları da ic¸ermektedir. Terapi, o¨z degˆerlere saygılı, o¨z yeterliligˆe odaklı ve uyarlanabilir bir yo¨ntemdir.