BİRİMDEN SÜRECE: GENDEN EPİGENOMA EVRİLEN ÇAĞDAŞ BİYOLOJİ

Abstract

Modern biyolojide genetik paradigmayı takiben epigenetik paradigma adında yeni bir safha ortaya çıkmıştır. Biyolojinin 20. yüzyılda geçirdiği bu dönüşüm -hâkim genetik paradigmanın epigenetik paradigmaya el vermesi süreci- aynı zamanda biyolojik olgu ve olayları açıklamada birim kavramından süreç kavramına geçişin habercisidir. Bu çalışma ilk olarak yeni bir biyoloji felsefesini mümkün kılan temel dönüşümün, genetik paradigmanın genişletilmiş-tamamlayıcı bir sentezle epigenetik paradigmaya tahvili olduğunu göstermeyi amaçlamaktadır. Zira epigenetik paradigmanın kavramsal içeriği gen-merkezci genetik paradigmanın sınırlarını genişletmekte, salt determinist strateji ve indirgemeci yöntemlerini elden geçirmekte ve onu indeterminist ve bütünlemeci müdahalelerle ikmal etmektedir. İkinci olarak ise bu teorik ve pratik dönüşüm, genetik paradigmanın sabit gen anlayışından mütevellit özcü-yapısalcı biyolojik modelleri tasfiye etmekte ve yerine değişken, dinamik, esnek bir epigenom anlayışının gereği etkileşimci, bağlantısal-bütünsel modelleri ikame etmektedir. Bu çalışmayla yeni sentez, epigenetiğin evrim-kalıtım-gelişim fenomenlerini birlikte açıklamaya çalışan daha kapsamlı nedensellik anlayışı içinde birimden sürece, genden epigenoma temellendirilmektedir