İdeal Hizmetkarlar Olarak Görülen Hadımların Bizans Kültür-Sanat Hayatındaki Yerine İlişkin Kısa Bir Değerlendirme

Abstract

Hadımlar, tarih boyunca ortak bir özellik olarak birçok medeniyetin hem toplumsal hem de siyasal\rhayatında etkin bir rol oynamıştır. Farklı amaçlar doğrultusunda insanoğlu tarafından var edilen bu\rüçüncü kimlik, 1100 yıl gibi uzun bir geçmişe sahip olan, yapısal oluşum bakımından hem Romalı hem\rde Anadolulu olan Bizans dünyasında da kendince bir yer edinebilmiştir. Merkezi kuvvetin kurulmasında\rönem arz eden ve sistem içerisinde her sahada belli bir etki oranında varlık gösteren hadımlarla ilgili\rdönem kaynaklarının ayrıntılı bilgi sunmadığı görülmüştür. Hadımlar ve onların yaşamına ilişkin bilgilere\rerişimin zor olduğu bu sahada, genel-geçer bilgi birikimine, XX. yüzyıl sonlarında, Bizans sosyal tarihine\rolan ilginin arttığı dönemle birlikte ulaşılmaya başlanmıştır. Öyle ki iktidarsız erillerin, siyasi anlamda\rimparatorluk içinde neredeyse imparator kadar iktidar ve yetki kazanmaları, sosyal anlamda belli bir\rstatüde bulunan kişi gruplarını işaret etmeleri gibi pek çok husus, bu yüzyıl sonrasında yapılan\rçalışmalarla ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada; erillerin iktidarsızlaştırılması meselesine\rtarihsel bir perspektiften bakılmış, Bizans İmparatorluğu’nda iktidarsızlaştırmanın ne zaman ve hangi\ryöntemler takip edilerek gerçekleştirildiğine değinilmiş, ulaşılan tasvirler üzerinden hareket edilerek\rhadım edilen kişilerin imparatorluğun siyasi, sosyal, dini yaşamdaki rolü ile kültür-sanat sahasındaki yeri\rtartışılmaya çalışılmıştır.