"Translatio imperii": Kutsal Roma İmparatorluğu'nun Franklardan Germenlere geçiş sürecinin unvanlar ve semboller açısından incelenmesi, 919-1024

Abstract

Roma İmparatorluğu'nun IV. yüzyılın sonunda kalıcı olarak ikiye ayrılmasının ardından Batı Roma İmparatorluğu Germen istilalarına karşı uzun süre dayanamayıp 476 yılında dağılmış ve Roma doğudaki İmparatorluk'ta mevcudiyetini devam ettirmişti. Batı Roma İmparatorluğu'nun ardında bıraktığı topraklarda pek çok krallık kurulmuş, bu krallıklar arasında Frank Krallığı VIII. yüzyılın sonlarında Kral Şarlman ile Kıta Avrupası'nın önemli bir bölümünü ele geçirmişti. 800 yılında Şarlman Roma'da Papa III. Leo tarafından Roma İmparatoru ilan edilince batıda Roma İmparatorluğu yeniden canlandı. Şarlman'ın imparatorluğu oğlu Dindar Louis'nin 840'taki ölümünün ardından üç krallığa bölündü; bu krallıklardan Doğu Frank Krallığı'nda 919 yılından itibaren Sakson kökenli Otto Hanedanlığı başa geçti. Hanedanlığın ikinci kralı I. Otto (Büyük Otto) 962 yılında Papa XII. Ioannes tarafından Roma İmparatoru ilan edildi ve o tarihe kadar hep bir Frank hükümdarda olan imparatorluk unvanı ilk defa Germen kökenli bir hükümdara geçmiş oldu. İmparatorluk 1024 yılına kadar Otto Hanedanlığı'nda, bu tarihten Kutsal Roma İmparatorluğu'nun dağılacağı 1806 yılına kadar da Germen asıllı hükümdarların elinde kaldı; bu açıdan imparatorluğun 962 yılında Franklardan Germenlere geçişi hayli uzun soluklu sonuçlara yol açan bir olaydı. "İmparatorluğun aktarımı" anlamına gelen ve Ortaçağ Hristiyanlarının düşüncesinde kıyamet öncesi son imparatorluk olan Roma İmparatorluğu'nun aktarımını açıklayan "translatio imperii" kavramı bu çalışmada unvanların ve sembollerin aktarımı üzerinden açıklanmaya çalışılacaktır. Bunu yaparken siyasî tarihe gerektiği ölçüde yer verilmiştir; özellikle Otto Hanedanlığı'nın yükselişini ve imparatorluğu nasıl ele geçirdiklerini anlama hususunda siyasî tarihin yardımcı olacağı düşünülmektedir. Türkçe literatürde Kutsal Roma İmparatorluğu'nun ortaya çıkışını ve İmparatorluğun Franklardan Germenlere geçişini bütüncül bir şekilde inceleyen bir çalışma olmaması, işbu tezin özgün yanını ortaya koymaktadır.After the Roman Empire was permanently divided into two at the end of the 4th century, the Western Roman Empire could no longer withstand the Germanic invasions and disintegrated in 476, while Rome continued to exist in the Empire in the east. Many kingdoms were established in the lands left behind by the Western Roman Empire, and among these kingdoms, the Frankish Kingdom conquered a significant part of continental Europe with King Charlemagne in the late 8th century. In 800, Charlemagne was proclaimed Roman Emperor by Pope Leo III in Rome and revived the Roman Empire in the west. Following the death of his son Louis the Pious in 840, Charlemagne's empire was divided into three kingdoms. In the East Frankish Kingdom, the Saxon- based Ottonian Dynasty came to power in 919. The second king of the dynasty, Otto I (Otto the Great), was proclaimed emperor by Pope John XII in 962. The empire remained in the hands of the Ottonian Dynasty until 1024 and in the hands of Germanic rulers from then until 1806, when the Holy Roman Empire was dissolved. In this respect, the transfer of the empire from the Franks to the Germans in 962 was an event with long-lasting consequences. The concept of "translatio imperii", which explains the transfer of the Roman Empire, the last pre-apocalyptic empire in the thought of medieval Christians, will be explained in this study through the transfer of titles and symbols. In doing so, political history is given as much space as necessary. In our opinion, political history will be helpful in understanding the rise of the Ottonian Dynasty and how they took over the empire. The fact that there is no study in Turkey that analyzes the emergence of the Holy Roman Empire and the transition of the Empire from the Franks to the Germans in a holistic manner reveals the originality of this thesis.