İstanbul medeniyet üniversitesi Göztepe Prof. DR. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi gastroenteroloji servisinde üst gastrointestinal sistem kanaması sebebiyle birden fazla yatışı olan hastaların epidemiyolojik incelemesi ve risk faktörlerinin belirlenmesi

Abstract

Üst gastrointestinal sistem kanaması (ÜGİSK); Treitz ligamanının üst kısmından kaynaklanan, yaygın mortalite ve morbidite sebebi olan acil bir durumdur. Varisiyal ve non-varisiyal olmak üzere iki grupta incelenir. Non-varisiyal gastrointestinal sistem kanamasının (NVGİSK) en sık nedeni peptik ülser kanamasıdır. Varisiyal gastrointestinal sistem kanaması (VGİSK) masif kanamanın majör nedenlerindendir. ÜGİSK olan hastalarda kanamanın rekürrensini ve mortaliteyi öngörmek için risk faktörleri araştırılmış; erken tanı, erken müdahale ve yakın takip amaçlı risk skorlama sistemleri oluşturulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın amacı, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Gastroenteroloji Kliniğinde ÜGİSK sebebiyle birden fazla yatış yapılan ve üst GIS endoskopisinde kanama odağı saptanan hastaların epidemiyolojisi ve risk faktörlerinin analizini yapmaktır. Retrospektif tek merkezli olarak yapılan bu çalışmaya, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Gastroenteroloji Kliniği'nde 1 Ocak 2016 ile 31 Aralık 2023 yılları arasında ÜGİSK nedeniyle birden fazla yatışı yapılan 18 yaş üzeri hastalar alındı. Kontrol grubu olarak ÜGİSK nedeniyle bir defa yatışı olan hastalar rastgele seçildi. Birden fazla kanaması olan toplam 110 hasta saptandı. Hastaların yaş ortalaması 66,15 ± 15,9 yıl olup kontrol grubunun yaş ortalamasından (61,4 ± 19,4 yıl) anlamlı olarak daha yüksekti (p=0,05). Her iki grupta da erkek cinsiyet daha fazla saptandı. Hemoglobin değerinin < 8 g/dL olması (p=0,04) ve varis varlığı (p < 0,05) tekrarlayan ÜGİSK riskini anlamlı şekilde arttırdığı görüldü. NVGİSK olan hastada yaş ve Forrest evresi kontrol ve çalışma grubunda anlamlı farklılık gösterdi. ( p < 0,005). Buna karşın; cinsiyet, aspirin ve yeni oral antikoagülan (YOAK) kullanımı, hemoglobin - INR - trombosit - albümin değeri, sistolik kan basıncı ve üre/kreatinin oranı ile tekrar kanama arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı. Ayrıca; koroner arter hastalığı, diyabet, hipertansiyon, serebrovasküler olay (SVO) ve kalp yetmezliği tekrar kanama riski üzerinde belirleyici olmamıştır. Malignite varlığı ise tekrarlayan kanamada tek başına anlamlı iken, bağımsız belirleyici olmamıştır. Tüm hastalarda bakılan mortalite analizinde; sistolik kan basıncı (p=0.0315), albümin düzeyi (p=0.0326) ve nabız sayısı (p=0.04) mortalite açısından riskli bulundu. Hastanın başvurusunda hematemez şikayetinin olmaması (p=0.0274), kalp yetmezliği (p=0.0265) ve SVO (p=0.0459) tanısının olmaması düşük mortalite ile ilişkili bulundu. Kanama rekürrensinde PNED skoru en yüksek ayrım gücü gösterdi (AUC değer: 0.91). Çalışma grubunda; AIMS65, pRS ve GBS skorlarının hastane içi mortaliteyi öngörmede en yüksek tahmin gücüne sahip olduğu görüldü. ÜGİSK rekürrens ve mortalite öngörücülüğü, risk faktörlerine ve risk skorlarına göre saptanabilir. Fakat bunlar hala günümüzde tek başına yeterli değildir. Bu sebeple; her hasta klinik, laboratuvar ve gastroskopik bulgularıyla birlikte değerlendirilmedir. Bu konuda daha geniş popülasyonlarda yapılacak prospektif nitelikte çalışmalara ihtiyaç vardır.

Upper gastrointestinal bleeding (UGIB) is an emergency condition originating from above the Treitz ligament and is a significant cause of mortality and morbidity. It is generally classified into two groups: variceal and non-variceal bleeding. Peptic ulcer bleeding is the most common cause of non-variceal gastrointestinal bleeding (NVGIB), while variceal gastrointestinal bleeding (VGIB) is a major cause of massive hemorrhage. Risk factors have been investigated to predict bleeding recurrence and mortality in UGIB patients, and risk scoring systems have been developed for early diagnosis, intervention, and close monitoring. This study aimed to analyze the epidemiology and risk factors of patients with multiple hospitalizations due to UGIB who had bleeding foci identified during upper GI endoscopy at Istanbul Medeniyet University Gastroenterology Clinic. In this retrospective, single-center study, patients over 18 years of age with multiple hospitalizations due to UGIB between January 1, 2016, and December 31, 2023, at Istanbul Medeniyet University Goztepe Prof. Dr. Suleyman Yalcin City Hospital Gastroenterology Clinic were included. Patients with single hospitalization due to UGIB were randomly selected as the control group. A total of 110 patients with multiple bleeding episodes were identified. The mean age of the study group was 66.15 ± 15.9 years, significantly higher than the control group (61.4 ± 19.4 years) (p=0.05). Male gender predominated in both groups. The risk of rebleeding increased with hemoglobin level < 8 g/dL and the presence of varices significantly increased the risk of recurrent UGIB (p < 0,05). Forrest classification and age in NVGIB patients showed significant differences between control and study groups (p=0.011). However, gender, aspirin and novel oral anticoagulant (NOAC) use, hemoglobin, INR, platelet count, albumin level, systolic blood pressure, and urea/creatinine ratio showed no significant correlation with rebleeding. Additionally, coronary artery disease, diabetes, hypertension, cerebrovascular events (CVE) and heart failure were not determinant factors for rebleeding risk. While the presence of malignancy was significant in the univariate analysis of recurrent bleeding, it was not an independent predictor. Among all patients, systolic blood pressure (p=0.0315), albumin level (p=0.0326), and pulse rate (p=0.04) were identified as mortality risk factors. The absence of hematemesis at presentation (p=0.0274), heart failure (p=0.0265), and CVE (p=0.0459) were associated with lower mortality. The PNED score showed the highest discriminative power for bleeding recurrence (AUC value: 0.91). In the study group, AIMS65, pRS, and GBS scores demonstrated the highest predictive power for in-hospital mortality. The prediction of UGIB recurrence and mortality can be determined based on risk factors and risk scores. However, these factors alone are still insufficient in current practice. Therefore, each patient should be evaluated comprehensively, considering clinical, laboratory, and gastroscopic findings. Further prospective studies with larger populations are needed in this field.