The Problem of Al-Murakkab At-Taky?d? in Relation to An-Nisba Al-Khabariyya in Arabic Rhetoric

Abstract

One of these is the distinction in the Arabic language between mufrad and murakkab. According to this distinction, words which do not express a complete meaning on their own are called mufrad. On the contrary, if they have an isn?d that expresses a complete meaning when silent, they are called t?m, otherwise they are called n?qi?. Whether there is a difference between al-isn?d at-taqy?d? and al-isn?d al-khabar? has been discussed in the ma?n? science of rhetoric. As a matter of fact, Taft?z?n? (d. 792/1390) opposed the rhetoricians who did not see a difference between al-isn?d at-taqy?d? and al-isn?d al-khabar?; Sayyid Shar?f al-Jurj?n? (d. 816/1413), on the other hand, claimed that al-murakkab at-taqy?d? do not bear a khabar in essence, but when their an-nisba az-zihniyya are taken into account, they evoke a al-isn?d al-khabar?. The aim of this article is to identify the relevant parties and discuss the issue in detail.

Arap dilinde lafızlar, çeşitli açılardan taksim edilmiştir. Bunlardan biri de müfred-mürekkeb ayrımıdır. Bu ayrıma göre isim, fiil ve harften oluşan ve tek başlarına tam bir anlam ifade etmeyen lafızlara müfred denir. Mürekkeb lafızlar ise bunun aksi olup sükût edildiğinde tam bir anlam ifade edecek isnâda sahip olursa tam, aksi halde nâkıs mürekkeb adını alır. Tam mürekkeblerin haberî isnâda sahip olduğunu söyleyen belâgat âlimleri, nâkıs mürekkebleri takyîdî isnâd ile açıklar. Belâgatin meânî ilminde takyîdî isnâd ile haberî isnâd arasında farklılığın olup olmadığı tartışılmıştır. Öyle ki tartışmayı detaylı olarak ele alanlardan Teftâzânî (ö. 792/1390), takyîdî ile haberî isnâd arasında fark görmeyen belâgatçılara karşı çıkmış; Seyyid Şerîf Cürcânî (ö. 816/1413) ise takyîdîlerin zâtı itibariyle haber nispeti taşımadıklarını ancak zihnî nispetleri dikkate alındığında haber nispetini çağrıştırdıklarını iddia etmiştir. Böylece müteahhir dönem belâgat âlimleri arasında takyîdî mürekkeblerin zâtları itibariyle haber nispeti taşımadıkları görüşü kabul görmüştür. Bu makalenin amacı konuyu ilgili tarafları tespit edip ayrıntılı olarak tartışmaktır.