Vardiya usulü çalışan sağlık çalışanlarının yaşam kalitesini etkileyen parametrelerin incelenmesi

Abstract

Çalışmanın amacı, vardiyalı çalışma sisteminin sağlık çalışanlarının yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini multidisipliner bir bakış açısıyla ele almak ve bu doğrultuda biyolojik, psikolojik ve sosyal parametreleri kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Çalışmaya İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Girişimsel Olmayan Sağlık Araştırmaları Etik Kurulu'ndan 19.02.2025 tarih ve 03-15 sayılı etik kurul kararı ile başlanmıştır. Prospektif kesitsel bir anket çalışmasıdır. Çalışmaya 200 hekim katılmıştır. Katılımcıların %55'i (n=110) kadın, %45'i (n=90) erkekti ve yaş ortalamaları 30,2±5,34 yıldı. Katılımcıların 127'si (%63,5) tam gün vardiyalı çalışmakta, 65'i (%32,5) dönüşümlü vardiya sisteminde görev yapmakta ve 8'i (%4) gece vardiyasında çalışmaktadır. PUKİ'ye göre katılımcıların yalnızca %1'i (n=2) iyi uyku kalitesine, %61'i (n=122) orta düzeyde uyku sorunları yaşarken, %38'i (n=76) kötü uyku kalitesine sahiptir. PUKİ toplam ve alt kategori skorları yönünden Cinsiyet, Vardiya türü, medeni durum, alkol kullanımı yönünden anlamlı farklılıklar saptanmıştır (p<0,05). SF-12 Yaşam kalitesi ölçeğine göre cinsiyet, vardiya türü medeni durum, çocuk varlığı, sigara kullanımı ve komorbiditeye göre anlamlı farklılıklar saptanmmıştır (p<0,05). PUKİ ve SF-12 Yaşam kalitesi ölçeği arasında toplam skor ve alt kategoriler yönünden negatif yönde anlamlı korelasyon saptanmıştır (p<0,05). Bu bulgular, sağlık çalışanlarının vardiyalı çalışma koşullarının uyku kalitesi ve yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkilerini ortaya koymaktadır. Özellikle uyku düzeninin iyileştirilmesine yönelik stratejilerin geliştirilmesi, sağlık çalışanlarının genel refahını artırmak açısından önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler; Vardiya Usulü Çalışma, SF-12, PUKİThe aim of this study is to examine the effects of shift work on the quality of life of healthcare workers from a multidisciplinary perspective and to comprehensively evaluate biological, psychological, and social parameters. The study was initiated with the approval of the Non-Interventional Health Research Ethics Committee of Istanbul Medeniyet University Faculty of Medicine, with the decision number 2025/03-15 and date 19.02.2025 This is a prospective cross-sectional survey study. A total of 200 physicians participated in the study. Of the participants, 55% (n=110) were female, and 45% (n=90) were male, with a mean age of 30.2±5.34 years. Among them, 127 (63.5%) worked in full-time shifts, 65 (32.5%) were employed in rotating shifts, and 8 (4%) worked night shifts. According to the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), only 1% (n=2) of the participants had good sleep quality, 61% (n=122) experienced moderate sleep problems, and 38% (n=76) had poor sleep quality. Significant differences were found in PSQI total and subcategory scores concerning gender, shift type, marital status, and alcohol use (p<0.05). According to the SF-12 Quality of Life Scale, significant differences were found in relation to gender, shift type, marital status, presence of children, smoking, and comorbidities (p<0.05). A significant negative correlation was observed between PSQI and SF-12 Quality of Life Scale total scores and subcategories (p<0.05). These findings highlight the negative impact of shift work conditions on the sleep quality and overall quality of life of healthcare workers. Developing strategies to improve sleep patterns is crucial for enhancing the general well-being of healthcare professionals. Keywords: Shift Work, SF-12, PSQI