Kültürel Farklılıklar Açısından Güç ve Hoşgörü Hatası: Değerler ve Normlar Çerçevesinde Kavramsal Bir Çalışma

Abstract

Performans değerlendirme çalışanlar hakkındaki yönetimsel ve gelişimsel kararların temelini oluşturan ve örgütlerin etkinlik ve verimliliğini etkileyen en önemli uygulamalardan biridir. Ancak değerlendirme yargısal bir süreç olduğu için hatalar kaçınılmazdır. Örgütlerin sürdürülebilir rekabetçilikleri açısından değerlendiricilerin hataya düşme eğilimlerini etkileyen faktörlerin neler olduğunun tespit edilerek hatanın kaynağının ortaya konulması gerekmektedir. Değişen iş dünyasının bir gerçeği olarak işgücü çeşitliliğinin günden güne artması ile birlikte çalışanların davranışlarının nedenselliğini açıklamada “kültür” temel bir değişken olarak öne çıkmıştır. Buradan hareketle bu çalışmada hoşgörü hatası kültürel farklılıklar çerçevesinde karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Değerlendiricilerin örgütsel hiyerarşinin farklı kademelerinde yer almalarının ortaya çıkarmış olduğu farklı güç düzeyleri nedeniyle “güç” kavramı da araştırmanın diğer bir temel değişkeni olarak incelenmiştir. Diğer çalışmalardan farklı olarak bu çalışmada davranışı şekillendiren kültürel farklılıklar değer yaklaşımının yanı sıra normlar bağlamında da ele alınmıştır. Diğer bir ifade ile hoşgörü hatası ve değerlendiriciler arası güç düzeyi farklılıkları ve bunlar arasındaki ilişkiler, kültür temelinde değerler ve normlar perspektifinden kavramsal olarak incelenmiştir. Çalışma sonucunda hoşgörü hatasına düşme eğiliminin kültürel özelliklere, değer ve normlara göre değişkenlik gösterdiği tespit edilmiştir. Aynı zamanda değerlendiricilerin sahip oldukları güç düzeyine göre hoşgörü hatasına düşme eğilimlerinin de farklılık gösterdiği ortaya konulmuştur. Son olarak farklı kültürel değerlere ve normlara sahip değerlendiricilerin güç düzeyi farklılıklarının hoşgörü hatasına düşme eğilimlerini etkilediği bulunmuştur.