Sınırsız Bilginin Sınırları: COVID-19 Pandemisi ve Bilginin Elde Edilmesi, Paylaşılması ve Kullanılması ile İlgili Etik Sorunlar Üzerine

Abstract

ÖZET COVID-19 pandemisi, bilginin kritik bir kaynak olarak yönetilmesine dair etik sorunları görünür hâle getirmektedir. Bilimsel araştırma ve yayın faaliyetinin ne kadar hızlandırılabileceği kritik bir konudur. Hızlı şekilde bilgiye ulaşma ihtiyacı bulunmakla birlikte aşırı hızlanma, çalışmaların bilimsel geçerliliğini ve etik şartlara uygunluğunu olumsuz etkileyebilecektir. Aşı geliştirme çalışmaları için hız ve çalışmanın etik açıdan kabul edilebilirliği arasındaki çelişki daha belirgindir. Aşının etkinliğinin sınanması için deneklerin enfeksiyona maruz bırakılması riski artırır ve etik açıdan sorgulanabilir. Endikasyon dışı ilaç araştırmalarında, ilacı mevcut endikasyonla kullananlar ile COVID-19 hastaları arasında adil dağılım sorunu ortaya çıkar. Toplum sağlığının, ferdî hakların önüne geçebildiği bir ortamda damgalama ve mahremiyetle ilgili sorunlar ortaya çıkabilir. Araştırma ve planlama için hasta verilerine erişmeye daha çok ihtiyaç olması, potansiyel mahremiyet ihlalleri ve güç dengelerinin sıradan insanlar aleyhine bozulması anlamına gelebilecektir. Temas takibi amaçlı mobil uygulamalarla da benzer sorunlar ortaya çıkabilir. Diğer taraftan, doğru bilgilendirmeyi sağlamak için topluma yön verenlerin, halkla iletişiminin nasıl olması gerektiği de önemlidir. İnfodemi kavramı, konunun başka bir cephesini işaret etmektedir. Dolaşan doğru bilgiden fazla, yanlış bilgi olması endişe vericidir. Misenformasyon ve dezenformasyon ile mücadele, pandemi yönetiminin önemli bir ayağıdır. Bilimsel bilginin sadece nasıl üretileceğine odaklanmak ve politik ve toplumsal alandaki yansımalarını ihmal etmek hata olacaktır. İletişimi güçlendirecek bir ortak dil sağlamak için sağlık okuryazarlığının geliştirilmesi üzerinde durulmalıdır. Bu çalışmada, bilgi kavramı odak olmak üzere COVID-19 pandemisi hakkındaki etik tartışmalar ele alınmış; bilimsel bilginin üretilmesi, paylaşılması ve kullanılması ile ilgili sorunlar aydınlatılmaya çalışılmıştır. Sorunların anlaşılması, çözüm üretilmesi için ilk adımdır ve bilimsel bilginin faydalı bir toplumsal kaynak olarak devamına katkıda bulunabilecektir.