Orta Çağ Avrupa’sında Hıristiyan Törenlerinde Kullanılan Taşınabilir Kutsal Su Kabı ve Serpme Üzerine Genel Bir Bakış

Abstract

Bu çalışmada, Hıristiyan liturjisinde büyük bir öneme sahip olan kutsal su kabı ve birlikte kullanılan serpme objesinin, tarihsel süreç içerisindeki uğradığı değişimler ve bu değişimin sonucunda edindiği yer üzerine kapsamlı bir araştırma yapılmıştır. Yapılan bu çalışmada özellikle eserlerin günümüze ulaşan örnekleri de dikkate alınarak, etimolojisi, formu, malzemesi, süsleme ve ikonografik değerlendirmesi alt başlıklar altında bir bütün olarak ele alınmıştır. Ayrıca liturji ile olan ilişkileri, politik çıkarımları, törenlerde ne şekilde ve hangi sembolik amaçlarla kullanıldıkları da belirtilmiştir. M.S. 9. yüzyıl ile birlikte toplu ayinlerde daha da yaygınlaşmaya başlayan bu objelerin, “kutsal su” ile bütünsel ilişkisi, Hıristiyan öğretisinde yeni bir boyut kazanır. Suyun yaşam veren doğası, Tanrı tarafından yönlendirilen bir güce evrilir. Bu bağlamın ortaya çıkarılabilmesi için bu türden eserlerin hem dönem liturjisi hem de Hıristiyan yaşamındaki rolü açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca bu tür kaplar, işlevleri farklı olan bazı su kapları ile aynı isimle adlandırıldıkları için hem yazılı kaynaklarda hem de kilise envanterlerinde bir karışıklığa neden olmuştur. Hangi kabın bu tür bir kullanımda olup olmadığının tespiti ve takibi oldukça zordur. Ayrıca günümüze ulaşan sınırlı örneklerin ve yazılı kaynakların çoğu Orta çağ ve Orta çağ sonrası Avrupa kaynaklı olduğu için çalışma, bu bölgeyi etkileyen sanat anlayışları dikkate alınarak değerlendirilmiş ve böylelikle konunun daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacak çoklu bir bakış açısı sunmuştur.