Paranın Değer Kaybı Bağlamında Aşkın Zarar

Abstract

Türk Borçlar Kanunu sistemine göre bir para borcunun ifasında temerrüde dü?en borçlu temerrü- de dü?mede kusuru olmasa dahi temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür. Temerrüt faizinin alacaklı- nın alacağından uzak kalması sebebiyle uğrayacağı zararları kar?ılayacağı söylenebilirse de, bu sonuç her zaman gerçekle?meyebilir. Bazı hallerde alacaklının geç ifa nedeniyle uğradığı zararlar temerrüt faizini de a?abilir. ??te bu gibi durumlarda kanun koyucu tarafından temerrüde dü?mekte kusurlu olan borçluya alacaklının gecikme faiziyle kar?ılanamayan zararlarını giderme yükümlü- lüğü de getirilmi?tir. Türk Borçlar Kanunu m. 122 hükmü gereği, para borçlarında temerrüde dü?en borçlu alacaklının temerrüt faiziyle kar?ılanamayan zararlarını da gidermek zorundadır. A?kın zarar olarak adlandırılan bu zarar farklı biçimlerde ortaya çıkabilir. Alacaklının alacağına geç kavu?ması nedeniyle kredi almak zorunda kalması, borçlunun geç ifası nedeniyle alacaklının bir ba?ka borç ili?kisinde kendi yükümlülüğünü ifa edememesi ve bundan dolayı cezai ?art öde- mesi, icra takibine maruz kalması nedeniyle ilave giderler olu?ması vb. gibi haller bu çe?itliliğe örnek olarak gösterilebilir. Temerrüt faizi ile alacaklının gecikmeden kaynaklanan zararlarının kar?ılanması amaçlanır. Bu amacı sağlamak, ekonomik verilerle uyumlu bir temerrüt faizi siste- minin kurulmasına bağlıdır. Bu düzenin sağlanamaması durumunda kötüniyetli borçlular geç ifa ile avantaj elde etmeye çalı?acaklardır ki, bu bilinen bir olgudur. Anayasa Mahkemesi ve Avrupa ?nsan Hakları Mahkemesi, alacaklının alacağını geç elde etmesi nedeniyle paranın alım gücündeki azalmanın kar?ılanmamasını mülkiyet hakkının ihlali olarak görmektedir. Adli yargı ise Anayasa yargısı ile uyumlu bir uygulama içinde değildir. Bu makalede adli yargının uygulaması ele?tirile- rek paranın alım gücündeki kayıpların a?kın zarar kapsamında olduğu ve tazmini gerektiği görü?ü savunulmaktadır.