Taşıyıcı Gebelik ve İnsan Hakları İlişkisindeki Güncel Soru ve Sorunlar: Global Bir Çerçeve

Abstract

İnsan hakları düşüncesi ve insan hakları hukukuyla ele alınacak olduğunda taşıyıcı gebelik, bu yönteme erişimi olan, bu yöntemi sunan, bu yöntemden faydalanan ve bu yöntem sonucunda dünyaya gelen kişiler adına uyandırdığı etik sorular ve doğurduğu pratik sorunlar bakımından problemli bir konumda yer almaktadır. Bu çalışmada, taşıyıcı gebeliğin farklı boyutları hesaba katılarak, dünya genelindeki seyrinin ve konuya ilişkin yasal düzenlemelerin konu edinilmesinin ardından, taşıyıcı gebelik ve insan hakları tartışmalarında gelinen son noktayı ortaya koyan güncel bir çerçeve çizilmektedir. Çalışma, taşıyıcı gebelik uygulamasının farklı tarafları olan kadınlar, ebeveyn adayları ve çocuklar açısından konu olabilecek insan hakları soru ve başlıklarını ortaya koymakta ve böylelikle konunun insan hakları bakımından kaçınılmaz olarak ortaya çıkan çok boyutlu doğasını konu edinmektedir. Bu bakımdan çalışma, taşıyıcı gebelik pratiğini etik olarak doğrulamayı ya da yanlışlamayı hedeflemenin ötesinde, konuya ilişkin problem arz eden farklı noktalara, insan hakları argümanlarıyla yaklaşırken seçilebilecek olan yolların bir ön-izlemesini sunmayı amaçlamaktadır. Geride bıraktığımız yıllarda taşıyıcı gebelik konusunun belirli sayıda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararına da konu olabilmiş olması gerçeğini hesaba katarak çalışma, bunlar arasından, taşıyıcı gebelik konusundan doğan sorunları ihtiva etmek bakımından görece komplike unsurlar barındırıyor olması nedeniyle, güncel tarihli olan bir kararı, eleştirel bir süzgeçten ele almaktadır.

When considered from the perspective of human rights idea and law, surrogacy stands in a highly problematic position in terms of the ethical questions it arouses and the practical problems it creates for the people who access, offer, benefit this method and the people who are born as a result of it. This study, after analysing the course of surrogacy worldwide with its different dimensions and the legal regulations on the subject, draws an up-to-date framework that reveals the current point reached in the relationship between surrogacy and human rights. The study addresses the human rights questions and topics that may be of concern for the different parties to this practice, namely women, intended parents and children, and thus reveals the inevitably multidimensional nature of the issue in terms of human rights. In this regard, the study does not seek to validate or invalidate surrogacy from an ethical standpoint, but instead aims to present an overview of how human rights arguments can be applied to tackle different problematic aspects of the subject. Considering the fact that the issue of surrogacy has been the subject of a number of judgments of the European Court of Human Rights in the recent years, the study critically examines a relatively recent judgment, as it contains relatively complicated elements in terms of the problems arising from the issue of surrogacy.