OSMANLI TÜRK TOPLUMUNUN MODERNLEŞMESİNDE YENİ BİR MODEL: AVRUPALI MÜREBBİYELER

Abstract

Osmanlı Devleti'nin Batılılaşma çabaları başta askerî alan olmak üzere çok daha önceleredayanmasına karşın Tanzimat Fermanı'nın ilanı (1839) resmi başlangıç kabul edilir. Osmanlı Türktoplumunda pek çok meselede olduğu gibi eğitim alanında da bu dönemde önemli adımlar atılır.Özellikle kız çocuklarının eğitime kazandırılması ilk \"İnas\" kız okullarının 1870'li yıllardaaçılmasıyladır. Edebî bir tür olarak Türk romanının ilk örneklerinin ortaya çıkması da budönemdedir. Toplum hayatına ayna tutan romanlarda bu devirde yaygınlaşanmürebbiyelere/enstitütrislere yer verilmiştir. İlk başlarda Avrupa'dan özel olarak getirtilen, dahasonra bir iş ve emek kazancına dönüşen bu meslekle varlıklı Osmanlı Türk ailelerinin yalılarında,konaklarında, köşklerinde Avrupalı mürebbiyeler görülmeye başlanır. Ahmet Midhat Efendi'ninFelâtun Bey'le Râkım Efendi'de Jozefino, Hüseyin Rahmi'nin Mürebbiyesinde Anjel ve HalidZiya'nın Aşk-ı Memnu romanındaki de Courton bu dönemde öne çıkan ilk mürebbiye örneklerdir.Bu makale çerçevesinde Osmanlı Türk moderneleşmesinde mürebbiyelerin yeri üzerindedurulacak. İlk dönem romanlarında yer verilen mürebbiyelerin hangi özelliklere sahip oldukları,bunların toplum ve çocuk terbiyesinde nasıl bir fonksiyon icra ettikleri açıklanmaya çalışılacaktır.