Soyut-Makineler ve Energeia Kavramları Üzerinden Kafka’nın Ceza Kolonisi ve Duchamp’ın Büyük Cam Yapıtlarının Analizi

Abstract

Bu çalışmada bir edebiyat ürünü olan Franz Kafka’nın Ceza Kolonisi eseri ile Marcel Duchamp’ın hazır yapıt olarak tanımlanan Büyük Cam adlı eserinin simgesel yakınlıkları analiz edilmiştir. Franz Kafka’nın Ceza Kolonisi öyküsündeki Koloni Zabiti ile M. Duchamp’ın Büyük Cam adlı eserinde temsil edilen Bekarlar’ın özellikle statükonun yeniden üretiminde ısrar eden temsiller olarak tasvir edilmesinden ötürü, bedeni ve arzuyu kontrol eden düzeneklerin iki önemli metaforu olduğu öne sürülmektedir. Öncelikle Ceza Kolonisi’ ndeki Koloni Zabiti’nin hikaye içerisindeki rolüne odaklanıldığında, çoktan ölmüş olan Eski Zabit’in kurallarına karşı olan obsesyonunun Deleuze ve Guattari’nin soyut-makineler kavramını karşıladığı görülmektedir. Yani bir çeşit “başka türlü olması mümkünken o şekilde olan” bir oluşa dikkat çekerek hikayedeki mahkumları etiketleme makinesinin çözümlemesine ve düzenek (dispozitif) kavramına gönderme yapılmıştır. İkinci olarak, Duchamp’ın Büyük Cam yapıtı, bir çeşit arzulama makinesi olarak yorumlanmaktadır. Bu yapıtta Bekarlar’ın arzu-nesnesi olarak tasvir edilen “kakao” simgesiyle birlikte aslında yaşamsal energeia’sını (enerjisini) yine bir soyut-makinenin çalışmasına ve işlemesine adadıklarını, bunu yaparken de bir çeşit karşılıksız aşk temasını ön plana çıkardıkları gözlemlenmiştir.