Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylerle Çalışan Eğitimcilerin Uygulamalı Davranış Analizine Yönelik Algıları

Abstract

Olumlu etkileri bilimsel araştırmalarca ortaya konmuş olan bilimsel dayanaklı uygulamalar sonucunda, otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanılı bireylerin becerilerinde gelişmeler sağlanabilmektedir. Bilimsel dayanaklı uygulamaların pek çoğu uygulamalı davranış analizine (UDA) dayalıdır. Eğitimcilerin UDA alanında mesleki yeterliklerinin olması, UDA'ya dayalı yöntemlerle yürütülen eğitimlerin sonuçlarının olumlu olmasında önemli bir etmendir. Eğitimcilerin UDA'ya ilişkin yaşantılarının özellikle nitel araştırmalarla incelenmesi, bu eğitimcilerin UDA bağlamındaki var olan durumlarını ortaya koyabilmektedir. Böylece, eğitimcilerin UDA alanındaki ihtiyaçları ve yeterlikleri ile ilgili konularda gerekli önlemler alınabilmektedir. Bu araştırmada, OSB tanılı bireylere UDA'ya dayalı yöntemlerle eğitim sunan eğitimcilerin UDA yaşantıları ve deneyimleri nitel araştırma yöntemiyle incelenmiştir. Fenomenolojik (olgubilimsel) desenle yürütülen araştırmaya katılan 10 eğitimciden mecaz yoluyla veriler toplanıp, betimsel olarak analiz edilmiştir. Bulgulara göre, katılımcılar UDA'yı çeşitli mecazlar bağlamında ifade etmişlerdir. Bumerang, bitki, kapalı şeker kutusu, pamuk tarlası, dedektif, eşi olmayan ilaç, Aristo, çok katlı pasta, gelişim ve pasta kullanılan mecazlardır. Ayrıca, katılımcıların altısı bu mecazlarını \"UDA hedefleri\" ve beşi ise \"UDA özellikleri\" doğrultusunda betimlemişlerdir. Katılımcıların UDA'ya yönelik algılarının, alan yazında vurgulanan \"UDA hedefleri ve özellikleri\" ile tutarlı olduğu görülmüştür. Bulgular, ilgili alan yazın doğrultusunda tartışılarak uygulama ve ileri araştırmalar bağlamında öneriler sunulmuştur