Heidegger ve Merleau-Ponty’de Mekan

Abstract

Felsefenin başat temalarından biri olan mekan, fenomenolojide nasıl bir formda karşımıza çıkar? Bu makale, fenomenolojinin iki önemli ismi Heidegger ve Merleau-Ponty’nin mekan yaklaşımlarını ele alarak bu soruya cevap aramaktadır. Bu amaçla yaşam dünyası, insan, hergünkülük, beden gibi kavramları da gündeme getirmektedir. Çünkü Heidegger ve Merleau-Ponty’de mekan yaşam dünyasının, insanın, hergünkülüğün, bedenin deneyim özelinde farklı yoğunluklarda da olsa birbirleriyle yoğrulmaları sonucu bir anlama kavuşmaktadır. Kavuştuğu bu anlamla Heidegger’de mekan, insanın, dünyasını temelde mekanlaştırarak kurduğu dolayısıyla mekanın tek tek bu dünyanın deneyim mekanları olduğu şeklindeki bir belirlenimle karşımıza çıkar. Merleau-Ponty’de mekan ise yaşayan bedenin etkinleştirdiği, deneyimdeki birliği yadsınmayan katmanlı bir tasavvura bürünür. Bedenin buradaki etkinliği Heideggerci somut mekanlaştırmadan ziyade daha çok algısal/duyumsal bir etkinliğe tekabül eder. Bu çalışmada mekan etrafında örülü bu iki yaklaşımın, farklı açıklama potansiyelleri içerdiği gösterilmeye çalışılmaktadır. Sonuç olarak mekan, Heidegger’de bedenin silikleşmesi ve inşa eyleminde aşikar kılınması, Merleau-Ponty’de ise bedensiz düşünülemeyen bir deneyimde, insanın dünyaya demir atmışlığı şeklinde yorumlanabilir.