KAPİTALİST ÜRETİM TARZINDA BİLİM: COVID-19 ÖRNEĞİ

Abstract

Tarih boyunca bilgi/bilim, toplumsal yaşamın içinde, birçok alanda kullanım değeri olan bir araç olagelmiştir. Bir meta üretim sistemi olan kapitalist üretim tarzının, bilimi metalaştırarak onu pazarlanabilir bir ürün formuna dönüştürmesi, genel anlamda, toplumların aleyhine işleyen bir olgudur. Gündelik yaşamın olağan seyri içinde bu olgu, çeşitli biçimlerde manipüle edilebilmektedir. Ancak, doğal afet, salgın ve savaş hali gibi olaylar, metalaştırma süreçlerinin oluşturduğu eşitsizlikleri derinleştirerek bu olguyu, üstü örtülemez bir görünüme taşır. COVID-19 pandemisi, böylesi bir olay olarak değerlendirilebilir. Günümüzde bilim; beslenme, barınma, eğitim, sağlık ve ulaşım gibi toplumsal yaşamın neredeyse tüm alanlarını kaplayan bir niteliğe sahiptir. Dolayısıyla, bilimin ve onun kapladığı toplumsallığın metalaştırılmasıyla, COVID-19 sürecinde milyonlarca insan yaşamını yitirmiş, milyonlarcası birçok olumsuzluğa maruz kalmıştır. Bu tezde, bilimin kapitalist üretim tarzıyla olan ilişkisi tarihselci bir perspektiften araştırılmaktadır. Sağlık hizmetlerinin dünya genelinde büyük ölçüde ticarileştirildiği bir dönemde yaşanan COVID-19 pandemisi bu bağlamda incelenmekte ve bu sürecin kamu aleyhine işleyen yönleri serimlenmektedir. Bununla birlikte, bu süreçte ortaya çıkan sorunların kapitalizmle ilişkilendirilmesinin önünde engel oluşturan manipülasyon araçları incelenerek, toplumsal rıza kavramı tartışılmaktadır. Bu çalışma, bilim ve kapitalizm ilişkisinin COVID-19 pandemisi sürecindeki çıktılarını araştırmakla birlikte, toplumcu tıp deneyimleri üzerinden kamucu bir seçeneğin tartışılmasını amaçlamaktadır.Throughout history, knowledge and science have served as tools with significant use value across various facets of societal life. The capitalist mode of production, characterized by its system of commodity production, has commodified science, transforming it into a marketable product—a phenomenon that generally works to the detriment of societies. In the ordinary course of everyday life, this phenomenon can be manipulated in multiple ways. However, events such as natural disasters, pandemics, and wartime conditions exacerbate the inequalities engendered by commodification processes, rendering this phenomenon conspicuously apparent. The COVID-19 pandemic can be considered such an event. In contemporary society, science permeates nearly all aspects of social life, including nutrition, housing, education, health, and transportation. Consequently, the commodification of science and the social realms it encompasses has led to the loss of millions of lives during the COVID-19 pandemic, with millions more suffering numerous adverse effects. This thesis investigates the relationship between science and the capitalist mode of production from a historical perspective. The COVID-19 pandemic, which occurred during a period when health services were extensively commodified on a global scale, is examined within this context, highlighting the aspects of this process that adversely affect the public. Furthermore, the concept of social consent is scrutinized by analyzing the manipulation mechanisms that obstruct the association of the arising problems with capitalism. This study aims to explore the outcomes of the interplay between science and capitalism during the COVID-19 pandemic and to discuss a public option through the lens of social medicine experiences.