Cezaevinde Mahkûm Bedeninin Disipliner Örgütlenmesi: Biyopolitik Mekân, Duyumsama, Kural ve İhlal (1923-1953)

Abstract

Mahkûm bedeni, disipliner bir total kurum olan cezaevinde mekân içinde farklı bir mekân olarak belirmekte, ceza hukuku, nizamnameler ve biyo-politikalarla etkileşime girilen bir müzakere zemini olarak konumlanmaktadır. 1941 yılında çıkan Ceza ve Tevkif Evleri Nizamnamesi üzerinde yoğunlaşan bu makaledeErken Cumhuriyet Dönemi’nde cezaevlerinde disipliner pratikler bağlamında farklı bir mekânsallığı temsileden mahkûm bedeni, Nazım Hikmet, Necip Fazıl ve Aziz Nesin gibi yazar ve şairlerin cezaevi günceleri,mektupları İmralı Cezaevi Müdürü olan İbrahim Saffet Omay’ın metinleri temelinde irdelenmektedir.Burada Michel Foucault’nun disiplin, Erving Goffman’ın total kurumlarda sembolik etkileşim, MarshallMcLuhan’ın akustik mekân kavramı, David Le Breton’un ten/deri ve bireyin kendi kendini yaralamasıüzerine geliştirdiği düşüncelerden oluşan bir kuramsal çerçeveden hareketle söz konusu mekânlarda totalkurumun bedene yönelik öngördüğü disipliner uygulamalar ile yaşanan/karşılaşılan durumlar arasındakifark; bedenin şekillendiği fiziksel, materyal, psişik, sosyal ve kültürel ortam analiz edilmekte; mahkûmbedeninin hangi psiko-sosyo-mekânsal müdahalelere konu olduğu, beden, benlik ve mekân deneyimininnasıl şekillendiği sorularına cevap aranmaktadır.