Türk bankacılık sektöründe rekabeti kısıtlayıcı eylemlerin tüketici refahı üzerine etkisi

Abstract

Bu araştırmada temel olarak yapısal ekonometrik modellerden elde edilen tahminler teorik modellerle birleştirilerek 2007-2016 dönemine ilişkin rekabet düzeyi değerlendirmeleri ve refah hesaplamaları yapılmıştır. Refah hesaplamaları için kesikli seçim yapısal talep modelleri istihdam edilmiştir. Analizlerden elde edilen bulgular Türkiye banka kredileri piyasasında fiyat-marjinal maliyet farkının 2011 öncesi ve sonrasında istatistiksel olarak farklılaştığını göstermektedir. 2007-2011 döneminde kredi piyasasında ortalama faizlerin ürün farklılaşması altında hesaplanan Bertrand-Nash denge fiyatından yüksek olduğu görülmüştür. Yani bu dönemde rekabetin 2011-2016 dönemine göre daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Bu farkın Rekabet Kurumu'nun ilgili kararına konu olan rekabete aykırı eylemlerden kaynaklandığı varsayımı ile yapılan refah hesaplamaları, Rekabet Kurumu'nun müdahalesinin göz ardı edilemeyecek boyutlarda refah kayıplarını önlediğine işaret etmektedir. Hesaplanan önlenen refah kayıplarının sadece kredi piyasasındaki etkileri içerdiği düşünülürse, mevduat piyasasındaki uyumlu eylemin sonra ermesi nedeniyle önlenen refah kayıpları ve ekonomideki dolaylı etkileri ile birlikte rekabeti kısıtlayıcı bu eyleme müdahale edilmesinin ekonomideki toplam etkisinin çok daha büyük boyutlarda olduğu öngörülebilir.

In this thesis, competition and welfare calculations are performed for the Turkish credit markets in 2007-2006 by combining theoretical models with estimates from structural econometric models. For welfare calculations, discrete choice structural demand models are employed. It is found that the price-cost margins of the banks operating in the market are statistically different between periods before and after 2011. In particular, the average interest rates in Turkish credit markets in 2007-2011 period was higher than the differentiated product Bertrand-Nash equilibrium prices, indicating a lower level of competition in the market compared to 2011-2016 period. The welfare calculations made with the assumption that this difference arises from the anti-competitive acts which is subject to the Turkish Competition Authority's relevant decision point out that the intervention of the Competition Authority prevents welfare losses in dimensions which cannot be ignored. When the fact that avoided welfare losses are calculated includes only credit market is considered. It can be foreseen that the total effect of the intervention in this economy is much larger than the welfare losses due to coordinated action in the deposit market and indirect effects in the economy.