Tahrir Defteri Verilerinin Nüfus Hesaplamaları için Güvenilirliğine Dair Mukayeseli Bir İnceleme

Abstract

Bu çalışmada, 1559-1561 (966-969) yıllarını kapsayan Üsküdar Kadı Sicillerinden istifade edilerek, Üsküdar beldesi için 1560 yılına ait tahrir defterine kaydedilmeyen kişiler tespit edilmiştir. Kişilerin unvan ve meslek bilgilerine sicil kayıtlarından bakılarak, vergi muafiyetine sahip olup olmadıkları irdelenmiştir. Bunların içerisinden vergiden muaf olan kişiler tespit edilmiş, geriye kalanların ise vergiden muaf olmalarını gerektirecek hiçbir özelliğine sicil kayıtlarında rastlanmamıştır. Çalışmada, vergiden ötürü kaydedilmesi beklenen bu kişilerin tahrir defterine neden kaydedilmedikleri tartışılmış, bunun için çeşitli tahminler yürütülmüştür. Elde edilen sonuçlar, Üsküdar özelinde tahrir için yapılan sayımların eksik olduğunu ve tahrir verilerinin geçmişe dönük nüfus hesaplamaları bakımından sorgulanması gerektiğini göstermiştir. Bunun yanında vergiye tâbî oldukları tahmin edilen kişilerin de deftere kayıtlı olmaması, bu defterleri sadece vergiden muaf olan kişilerin sayımı bakımından değil, aynı zamanda vergilendirilebilen kişilerin sayımı bakımından da problemli kılmıştır.