Birinci Dünya Savaşında Suriye’de Panislamist Propaganda: Eş-Şark Gazetesi Örneği [2]

Abstract

Bu makale Birinci Dünya Savaşı esnasında, Suriye’de Cemal Paşa’nın kararıyla Arapça olarak yayımlananve İttihad-ı İslam propagandası yapmayı amaçlayan eş-Şark gazetesi hakkındadır. Makalegazetenin kuruluş amacı ve söylemini analiz etmekte, etkisine dair bazı çıkarımlarda bulunmaktadır.Panislamizm savaş döneminde Osmanlı Devleti’nin bir tür resmi ideolojisi niteliğindeydi. Osmanlıtabiiyetinde bulunan veya bulunmayan Müslümanların, İmparatorluğun savaş hedeflerini desteklemesininsağlanması da bu ideolojinin temel motivasyonlarından biriydi. Eş-Şark ve benzeri araçlar vasıtasıyladünya Müslümanları kolonyal Avrupa devletlerin amaçları hakkında aydınlatılacak ve böyleceMüslüman sömürgeler arasında anti-kolonyal isyanlar patlak verecekti. Bu doğrultuda, Hilafet, OsmanlıDevleti’nin devam etmesinin önemi ve Şerif Hüseyin ve Mısır Sultanı gibi “isyancıların” “ihaneti”dergide yayınlanan makalelerde en çok işlenen temalar arasındaydı. Muhammed Kürd Ali ve ŞekibArslan gibi Suriye’nin önde gelen ilim ve fikir adamları da gazeteye yazılarıyla katkıda bulunmuşlarve gazetede idari görevler üstlenmişlerdir. Makale, eş-Şark gazetesinin nüshalarından faydalanmanınyanında, Osmanlı, İngiliz, Alman ve Avusturya arşivlerindeki konuyla ilgili belgeleri de içermektedir.Bu makalede Mary Mills Patrick’in kısa hayat hikayesiyle beraber Türk eğitim sistemine ve onun özelliklekızların eğitimine yaptığı önemli katkılara işaret edilecek. Ayrıca yukarda adı geçen eseri çerçevesindeTürk kızlarının eğitim hayatına dahil olmalarında oynadığı rol üzerinde durulacaktır. Bu katıkılarıişaret edilmimiş