Musammat Mecmuaları ve Gencîne-i Eş'âr (Milli Ktp. Yz. A 1641) isimli Musammat Mecmuası (Metin-inceleme)

Abstract

Bu çalışmanın amacı musammat nazım biçimindeki şiirleri ihtiva eden Milli Kütüphane Yz A 1641'deki Gencîne-i Eş'âr ismiyle kayıtlı mecmuanın metnini kurup mecmuayı ve ihtiva ettiği şiirleri mecmua geleneği ve musammat nazım biçimlerine dair birikim çerçevesinde incelemektir. Bu amaç doğrultusunda öncelikle çalışmanın giriş kısmında, "mecmua" kavramı ve mecmua tasnifleri üzerinde durulduktan sonra musammat nazım biçimleri hakkında bilgi verilmiştir. Üç bölümden oluşan bu tezin birinci bölümünde metnini kurduğumuz mecmua türüne (musammat mecmuası) yönelik; Süleymaniye Kütüphanesi, Milli Kütüphane, Millet Kütüphanesi, Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi, Nuruosmaniye Kütüphanesi, Galata Mevlevihanesi Kolleksiyonu ve Manisa İl Halk Kütüphanesi gibi temsilci özelliği bulunan yazma eser kütüphanelerinde bir araştırma yapılarak tamamı ya da kahir ekseriyeti musammat nazım biçimlerinden oluşan mecmualar tespit edilip bunların tavsifi yapılmıştır. İkinci bölümde çalışmada metni kurulan mecmua; nüshası, imlası, mürettibi, tertip tarihi, tertip özellikleri ve muhtevası gibi açılardan incelenip bu noktalarda yapılan tespit ve çıkarımlar mecmua literatürüne dair mevcut çalışma sonuçlarıyla ilişkilendirilerek değerlendirilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise genel olarak edebiyat tarihi, özel olarak da mecmualara dair çalışmalarda ve bizzat bu çalışmada yaptığımız taramalara göre klasik Türk edebiyatında musammat mecmuaların en hacimli ve en tertipli temsilcisi sayılabilecek örneği olarak Milli Kütüphane Yz A 1641 numarada Gencîne-i Eş'âr ismiyle kayıtlı musammat mecmuasının çeviri yazı metnine yer verilmiştir.

The aim of this study is to establish a critical text of the mecmua registered with the name Gencîne-i Eş'âr in the Ankara National Library Yz A 1641, including poems in the form of musammat verse and to analyze the mecmua and the poems it contains within the framework of the tradition of the mecmua and the academic accumulation of musammat verse forms. In accordance with this purpose, initially in the introduction part of the study, the concept of "mecmua" and mecmua types were examined following which information was presented on musammat verse forms. In the first section of the three-section thesis research was conducted at representative manuscript libraries such as Süleymaniye Library, Nation Library, Ankara National Library, and Konya Regional Manuscript Library on the mecmua type with text established (musammat mecmua) and mecmuas with complete or predominantly musammat verse forms were determined and described. In the second section, the mecmua with text established in the study was analysed in terms of its copy (nusha), ortography, compiler, date of compile, compile features and content and determinations and conclusions conducted on such points were associated with results of existing studies on mecmua literature and assessed. In the last section of the study, the text of the aforementioned musammat mecmua registered with Gencîne-i Eş'âr title at Ankara National Library number Yz A 1641 was presented as the most voluminous and compiled representative of musammat mecmuas in classical Turkish literature according to studies on history of literature in general and studies on mecmuas in particular and scans conducted in this very study.