Birinci Dünya Savaşında Kafkas Cephesinde Yapılan Harplerin Tanin ve İkdam Gazetelerindeki Yansımaları (1914-1915)

Abstract

Bu çalışma, Birinci Dünya Savaşı’nın Osmanlı kamuoyuna nasıl yansıtıldığını anlamak amacıyla, Doğu Cephesi’nde gerçekleşen Köprüköy, Azap ve Sarıkamış muharebelerinin dönemin iki önemli gazetesi olan Tanin ve İkdam üzerindeki temsiline odaklanmaktadır. Özellikle 1914–1915 yılları arasındaki haber içerikleri üzerinden yapılan analizle, basının savaş döneminde oynadığı ideolojik, psikolojik ve politik rol incelenmiştir. Araştırmada, ilgili gazetelerdeki haberler, başyazılar, mektuplar ve görseller söylem çözümlemesi bağlamında değerlendirilmiştir. Basında yer alan muharebe haberlerinin yalnızca bilgilendirme işleviyle sınırlı kalmadığı; aynı zamanda kamuoyunu yönlendirme, moral motivasyon sağlama ve devlet politikalarını meşrulaştırma amaçlarına hizmet ettiği görülmüştür. İttihat ve Terakki iktidarının yürüttüğü sansür ve propaganda faaliyetleri, basının söylemini doğrudan şekillendirmiştir. Tanin gazetesi, parti çizgisine uygun bir şekilde savaşın kahramanlık yönlerini öne çıkarırken; İkdam gazetesi daha temkinli bir dil benimsemiş, ancak benzer şekilde resmi sınırlamalara tabi kalmıştır. Özellikle Sarıkamış Harekâtı gibi olumsuz sonuçlanan gelişmelerin basında örtük, eksik ya da dolaylı ifadelerle yer alması, sansürün etkisini açıkça göstermektedir. Bu bağlamda, çalışma Osmanlı basınının savaş döneminde nasıl bir devlet aygıtı haline dönüştüğünü, gerçeklik algısının ne şekilde yeniden inşa edildiğini ve tarihsel bilincin medya üzerinden nasıl şekillendirildiğini ortaya koymaktadır. Araştırma, Osmanlı basın tarihine ve savaş dönemlerinde medyanın işlevine dair literatüre katkı sunmayı hedeflemektedir.

This study aims to explore how the First World War was represented to the Ottoman public, focusing on the coverage of the Köprüköy, Azap, and Sarıkamış battles on the Eastern Front in two prominent newspapers of the period: Tanin and İkdam. Concentrating on the years 1914–1915, the study analyzes the ideological, psychological, and political functions of the press during wartime. A qualitative historical content analysis method has been applied, examining news articles, editorials, letters, and visual materials through discourse analysis. The findings reveal that the press did not merely serve to inform the public but also played a crucial role in shaping public opinion, boosting morale, and legitimizing state policies. The censorship and propaganda mechanisms imposed by the Committee of Union and Progress directly influenced the press narrative. While Tanin, as the party’s official organ, highlighted heroic themes and patriotic fervor, İkdam adopted a more cautious tone but similarly conformed to the limits of official censorship. The Sarıkamış Operation, which resulted in a devastating defeat, was portrayed with euphemisms or omitted altogether, reflecting the intensity of press control. In this context, the study demonstrates how the Ottoman press functioned as a state apparatus during wartime, reconstructing the perception of reality and shaping historical memory through media discourse. This research aims to contribute to the literature on the Ottoman press and the role of media in times of war.