SİYASAL KÜLTÜR KAVRAMI BAĞLAMINDA TÜRK SİYASAL KÜLTÜRÜNÜN TEMEL DİNAMİKLERİ

Abstract

Siyasal ku?ltu?r kavramı, bu çalışmada Almond ve Verba ile Elazar’ın siyasal ku?ltu?r tipolojisinden yola çıkılarak analiz edilmiştir. Çalışmada Almond ve Verba tarafından geliştirilen bireyci siyasal ku?ltu?r analiziyle Elazar’ın toplumcu siyasal ku?ltu?r analizine yer verilmiştir. Almond ve Verba’nın yöresel, uyruk ve katılımcı ku?ltu?r tipolojisi ile Elazar’ın ahlakçı, bireyci ve gelenekselci ku?ltu?r tipolojileri belli noktalarda karşıt göru?nmekle birlikte farklı siyasal yapıları ve toplumları açıklama işlevine sahiptir. Bu perspektiften hareketle çalışmanın devamında Tu?rkiye’de tarihsel su?reç içinde gelişen siyasal ku?ltu?ru?n niteliğine dair analizler ve tartışmalar yapılmıştır. Tu?rkiye tarihinde imparatorluktan cumhuriyete gelişen ve değişen sosyal ve siyasal yapı doğal olarak siyasal ku?ltu?r alanında da önemli değişiklikler yaratmakla birlikte geleneksel niteliklerin bir kısmını da muhafaza etmeye devam etmiştir. Tanzimat Dönemi’yle başlayan ve Cumhuriyet’te hız kazanan demokratikleşme su?reci sadece kurumsal reformlar ile değil, aynı zamanda bireyin toplumsal konumunun belirgin hâle gelmesiyle birlikte ivme kazanmıştır. Nitekim siyasal ku?ltu?ru?n en temel dinamiğini oluşturan aşkın ve merkeziyetçi devlet anlayışı toplumsal yapıyı şekillendirmekle birlikte bu?yu?k ölçu?de varlığını sivil toplumun gelişme göstermeye başladığı 1980’li yıllara kadar devam ettirmiştir. 1980’li yıllarla birlikte aşkın devletten sivil inisiyatifin daha belirgin olduğu araçsal devlete geçilmeye başlanmıştır.